Followers

Showing posts with label interview with m k harikumar. Show all posts
Showing posts with label interview with m k harikumar. Show all posts

Sunday, October 25, 2026

Interview with M. K. Harikumar

 

m k harikumar 

interview :
A New School of Criticism
By G Thulaseedharan Bhopal 
 
M. K. Harikumar is today’s foremost multi-faceted critic. He is the one who transformed literary criticism into readable material for the common reader. As Harikumar enters his 50th year in literary composition, genuine readers need to understand him thoroughly. His weekly column, Aksharajalakam (Window of Letters), is unmatched in India today. It is now entering its thirtieth year. For all this time, he has thought and written with depth and breadth, and he continues to do so. He began writing it in Kerala Kaumudi, followed by Kala Kaumudi and Prasadhakan, and he currently writes it in the Metro Vaartha newspaper. Who else can present such original thoughts week after week?

Aksharajalakam is not merely a periodical review column; it does not simply introduce books or read and comment on substandard works published in periodicals. Harikumar marks our changing times. By analyzing and critiquing all spheres of life, he has created a new world. Harikumar was the first to state that the concept of identity had become obsolete. He was also the first to introduce the trend of post-postmodernism into Malayalam.

He was the first to write individual essays on prominent anthropological historian Yuval Noah Harari, Zen Buddhist Thich Nhat Hanh, and theologian Neale Donald Walsch. I recall him saying that he only writes when he has something original to say. Every week, he finds an opportunity to discover something new. His very first work, Aathmayanathinte Khasaak (The Khasaak of Spiritual Journeys), was a revolutionary narrative. Growing beyond what he had studied, Harikumar articulated his own philosophy.

Realizing that none of the existing philosophies were adequate, he came forward with his own philosophy, Navadwaitam (Neo-Advaita). His critical framework constitutes a brand new school. Terms such as Svam Vayana (Self-Reading), Samvedanathmaka Vimarsanam (Interactive Criticism), Pseudo-Realism, and Thanimanasu (Pure Mind) were coined by him for his critical system. Publishing his own manifesto (Ente Manifesto / My Manifesto) in book form for the first time in the history of Malayalam literature, this writer shines as an art thinker, social thinker, critic, novelist, theoretician, story writer, poet, columnist, and journalist.

Harikumar is feared by conservatives and reactionaries. Few writers are unfazed by his criticism. He marched forward independently, without any godfather. He has authored over forty serious books, in addition to thousands of articles.

Reading Harikumar’s novel Sree Narayanaaya transformed my mindset. I continuously recited and propagated that novel in WhatsApp groups for 200 days. At that time, I did not know him, though I would call him on the phone. To understand India's great philosophy, reading Sree Narayanaaya is enough. This book is even worthy of the Nobel Prize. The government should translate it into English and propagate it.

This is a supreme novel that stands shoulder-to-shoulder with any world literature. Presented below is a brief account of a conversation with Harikumar:

G. Thulasidharan: You are entering the fiftieth year of your literary life. What helped you sustain yourself for all this time?

M. K. Harikumar: There were many good individuals who let me know they understood and enjoyed what I wrote, who called and reacted to whatever I penned, asked about my well-being, urged me to write, invited me to give speeches, and helped and supported me. They are the ones who sustained me. In addition, there are the editors of the newspapers and magazines that published my articles. I express my boundless gratitude to them. The readers who supported me came from all walks of life. They all recognized the profundity of my writings. I felt that they enjoyed my outbursts, rebellions, oppositions, and criticisms. Showering affection like a child, they looked upon my adventures with wonder.

My first book, Aathmayanathinte Khasaak, presents a peculiar aesthetics. Those who have enjoyed the works of painters like Wassily Kandinsky and Jackson Pollock will easily grasp it. Aathmayanathinte Khasaak is a work that leaves objective reality behind to seek inner reality. It is like abstract painting. It was not written in the thesis format learned in academic institutions; it is an introspective quest of an artist. I approached words like a painter who sees colors as music, ecstasy, or philosophy. That was very adventurous. At the time, I was an M.A. student at Nirmala College, Muvattupuzha. There were those who turned their faces away from that book. Yet, wonderfully, it still has admirers. They inquire about it and purchase it.

Question: You spoke about those who supported you for 50 years. There must have been those who sidelined you as well?

M. K. Harikumar: I feel I need to give an account of my 50-year literary life. I used to write ever since I was studying in upper primary school. Two forms attracted me back then: first, the drama; second, a speech limited to 12 sentences. We used to stage dramas in the classroom. That prose narrative, titled a speech, would be presented aloud by a student with intense emotion in the form of a lecture.

When I reached high school, I tried my hand at essays and poems. The essays were very brief. I used to write short notes on books taken from the library—reading works by A. D. Hari Sarma, Kainikkara Kumara Pillai, Velayudhan Panassery, and Krishna Chaitanya, and writing notes on them. However, I do not count any of this as my first creation. When I was in the ninth grade (1976), I wrote a poem and showed it to my Malayalam teacher, C. N. Kuppan Sir. He took it home to read. Two days later, he spoke to me about the poem and told me to write again. This is my first creation. Later, when I joined Deva Mata College, I used to write poems and display them on the notice board. The notice board established for the arts club practically became a space to publish my notes and poems.

I wrote poetry at all times. The truth is, I did not give it excessive importance. I do not pay attention to those who tried to sideline me. They have a specific mental state. Even if they abandon me, I will not abandon myself. Hundreds of my articles and books have already been published, and they are still being published. They are all profound subjects.

Only two volumes of the Aksharajalakam column have been published. Six or seven more volumes remain to be published. There is no money for that. In addition to this, a volume of the Anudhavanam column in Pacha Malayalam has been published, with more yet to be published.

Question: What is the idea that inspires you?

M. K. Harikumar: The relationship between man and nature, and the secret of the creation of living beings, give me anxiety. I keep searching for it. The philosophy of Sree Narayana, Gandhian philosophy, Vyasa philosophy, Yoga philosophy, Nietzschean philosophy, Thoreau’s philosophy, and Zen philosophy are what influenced me the most.

Question: Compared to other writers, you use blogs and websites.

M. K. Harikumar: I started writing on blogs in 2007. Now I have 7 blogs and two websites. There are readers who visit them constantly. There is a gadget called Live Traffic Feed on it. By looking at it, you can see from which country and at what time someone entered it. Many people in India and abroad visit my sites almost daily. Now I publish my literary news on my blog.

Question: It is interesting that you publish an Onam special edition on your website. I have also written in it.

M. K. Harikumar: That is for other writers. Including many writers, we published a special edition last Onam. In addition, special editions featuring only my writings have been published on the site in previous years.

Question: You have formulated various theories in the fields of literature and philosophy. Is theory essential in criticism?

M. K. Harikumar: Theories show potential when our thoughts acquire a philosophical direction. Theories are the ripening of our knowledge. Merely studying in classrooms cannot make us creators; classrooms do not teach us how to think. We study the thoughts of many, and those from decades ago. Turning our attention to history is also useful, but no one states what we actually ought to think. Education becomes meaningful only when an idea we need to think about becomes clear.

My theories were fiercely opposed here. For some teachers, even looking at that book is unsettling. Many ask: when there are plenty of theories to study, what is the need for a new one? Once I turned to theoretical construction, my books became unpublishable. I found myself isolated in the face of an organized majority. But I also know those who read me constantly, telling me that I must write just like this. Today, there are people searching for "M. K. Harikumar's theories." But they are neither elite scholars nor their followers; they are independent readers. One can write without theories too; after all, there are those who write criticism by borrowing tools and thoughts from others.

Question: You were the one who announced the death of postmodernism in Malayalam. What is its relevance?

M. K. Harikumar: The death of postmodernism occurred around the year 2000. Its regional, identity, and feminist arguments were sidelined in the global, digital, and social media spheres. There is no feminism or identity on Instagram.

However, post-postmodernism has still not been adopted for study in academic institutions. Therefore, teachers have no way of speaking about it; they need to study it. It has been ten years since I wrote the book Uttar-Uttharadhunikatha (Post-Postmodernism). Many people have seen this and kept their distance in fear. Many who do not know how post-postmodernism entered our society still pass the time writing articles about postmodernism.

Cultural studies belong to postmodernism. That era has ended. Culture is now merely a toolkit. It is not the monopoly of any class or nation; it is public property. Cultural symbols are needed by artists, entrepreneurs, and architects alike. The notion that the human race stays permanently in one place no longer exists. The human race is on a journey—from one land to another.

Question: I remember you introducing a new concept called the reader's work. Could you elaborate on that?

M. K. Harikumar: What a writer writes is their imaginative world. Truly, it is a closed world; it opens only when read. The moment someone reads it, it opens exclusively for them. In the act of reading, they are born again or transformed intellectually—just as Bernard Shaw became a vegetarian after reading Yeats's poems.

The reader writes another work. That happens during the process of reading. There is no hard copy of it; it exists in their mind. They enjoy and critique that very creation. Therefore, a literary work always stands isolated in its innocence. The reader does not accept the text as it is; they blend elements of imagination into it. My Aathmayanathinte Khasaak (1984) was born that way.

Question: How can we understand the difference between Vedic philosophy and your Navadwaitam (Neo-Advaita)?

M. K. Harikumar: No philosophy is destined to remain in its pristine state; experience guides us. I have not followed Vedantic mystery as a branch of study, but I have read a lot. I seek Vedanta not as a systematic science, but as an experience. I possess the knowledge of a cosmic harmony. How does a human individual attain harmony with the structure of the universe, from the movement of a leaf to star clusters? That must be known through experience. This is my Vedanta. The principle that we have an indissoluble connection with this world has influenced me.

However, Navadwaitam is a different principle. In Navadwaitam, there is no ultimate truth, Brahman, Kundalini, or six steps. Every object denies its inner state and becomes something else there. It is an infinite process.

Question: Can writers like Hermann Hesse and Dostoevsky be compared?

M. K. Harikumar: Hermann Hesse is a writer who perceived Indian philosophy through experience. His novel Siddhartha and some stories show a human being proclaiming spiritual freedom. The harmony that man has with this universe is present in Hesse’s works. The experience of hearing Om in the sound of a flowing river is found in Siddhartha. Moreover, Hesse is a writer who sought identification with nature.

Dostoevsky’s path is different. He has no Indian philosophy in him. While seeking Christian truth, he declared that man is incapable of reaching it. Man is a sinner, self-despising, and hypocritical before truth. He thinks man is a hell. I have no interest in comparing them. A comparison between Kafka and Dostoevsky is possible.

Question: Your column Aksharajalakam is approaching its thirtieth year.

M. K. Harikumar: My weekly column Aksharajalakam started in Kerala Kaumudi in February. Later, it started in Kala Kaumudi. Now I write it weekly in the Metro Vaartha newspaper.

Aksharajalakam is now approaching three decades. There is no other serious literary column continuing for such a long period in India today. Everyone has accepted this column. Even the name Aksharajalakam fascinates many. There are those who write by creating names similar to it. A situation arose where one could not think of a column without adding the word Jalakam (Window). Recently, some people wrote columns under the very name Aksharajalakam. This shows the acceptance of this column. Many think that naming something Aksharajalakam ensures success.

Question: Are any fundamental transformations taking place in our literary field?

M. K. Harikumar: This is an era where literary discussions have completely lost their authenticity. Any book can be printed and sold in hundreds of thousands of copies if the publisher is willing. Discussions about values have ended. Position and money are becoming the determining factors.

I have heard children sitting in a physics class talking about physics by reciting lessons they studied, roughly understanding what they learned. But that is not the thought world of a physicist; they cannot reach there. Literary discussions have only this level of standard now.

Question: You mentioned that writing autobiographies has no substance. What should be written?

M.K. Harikumar: There are those who talk only about themselves. They do not know the world at all; they see only their own experiences. What is there to boast so much about oneself? Such hollow autobiographies leave an unpleasant taste. Instead, the world must come into us. We must face all diverse sorrows, enigmas, and knowledge of the world. We must be able to explore what is unknown to us. That is where creative literature lies.

Question: You put forward the philosophy that a novelist is a character in their own novel. I would like to know more about this.

M.K. Harikumar: I am the person who started writing criticism with the concept that the writer is a character. Such an approach is a first in Malayalam literature. I developed and applied it as one of my theories in Aathmayanathinte Khasaak. In it, [O. V.] Vijayan is alongside other characters like Ravi, Nisaamali, and Maimuna. I observe and evaluate Vijayan within it. There is a method where Vijayan speaks aloud whatever he thought. On every page and in every situation of Khasakkinte Ithihasam (The Legends of Khasak), I realized that Vijayan intervenes invisibly. The character Vijayan living in that novel is not O. V. Vijayan the journalist; it is someone else within Vijayan. That person is the cause of the novel.

The novel is a land of imaginations. In that land, the novelist has embedded another form of themselves. The imagined form of the real Vijayan transforms into the character in the novel. That character is a collection of thoughts and imaginations.

Question: I recall you raising the strange claim that everything is literature. How can that be explained, and what is its ideological relevance?

M.K. Harikumar: Literature is all-pervading. Everything is literature. Even a buffalo looking at something is literature. Isn’t a fallen flower literature? Because every movement, object, and existence generates mutually contradictory, mixed, and infinite discussions and thoughts. All sounds, glances, and smells are a bundle of imaginations. By its very structure, all of that is a narrative.

Narrative does not have a uniform nature; it changes according to each individual’s character. Narrative is literature; style and tone in composition are literature. It does not operate according to preconceptions. As glances and movements become narrative, they also become meanings and ideas. Meanings need to be viewed emotionally. It encompasses both man and nature.

Question: What disturbs you?

M.K. Harikumar: The infinite self-negations and self-constructions within every object disturb me. The universe is carrying out repairs in thoughts and dreams every single moment. Time is its instrument. I am not the person I was yesterday; the sun today is not the one from yesterday. Even the past is subject to repair.

Question: You wrote a manifesto. Tell us about it.

M.K. Harikumar: I remember a journalist writing that no critic or writer in Malayalam literature had written their own manifesto, and that my book Ente Manifesto (My Manifesto) is very important in this context. Navadwaitam is the self-negation and construction of objects.

Mutuality (Parasaryam) is the special relationship between the reader and the work—a state where they pierce through one another. Another perspective is that every reader composes a work in their mind while reading. Appreciation arises based on the work we compose in our minds. When it fails to harmonize with the reader's work, disagreement arises. A literary work is born from the emotional wisdom of the writer.

This applies to critical writing as well. That is how knowledge is assimilated. It is not mere experience, but the emotional wisdom beyond it that operates. The mind leaps through super-knowledge from the emotion underlying experience. That is when creative activity reaches its peak.

Question: You conduct explosive protests and reviews in every work. How does one avoid being conditioned in writing?

M.K. Harikumar: Most writers hover in a safe zone, thinking dangerous imagination is perilous. A writer needs the adventurousness of walking on a rope tied above a deep chasm. No single composition is in vain for him. If one keeps waiting to see if more people agree or support, one can never write. The moment others' opinions begin to govern us, thought freezes.

Question: How does a critic succeed?

M.K. Harikumar: A critic must walk alone. They must always be ready to shake up rigid assumptions. There should be an inherent detachment from solidified viewpoints. Importance lies not in everyone agreeing with thoughts, but in the emergence of a new reflection. If a critic is constantly opposed by more people, it means there are certain values in them that deserve attention.

G. Thulasidharan Bhopal
published in YOGANADAM MAGAZINE,OCTOBER 15, 2026 


*critic, literature, malayalam criticism, new school, nava adwaitha, swam vayana, aksharajalakam, anudhavanam, sreenarayanaya , novel

Saturday, April 27, 2019

ആശയത്തുറുങ്കുകൾ ഭേദിക്കുന്ന എഴുത്തുകാരൻ



എം കെ ഹരികുമാറുമായി അഭിമുഖം:
 അജയൻ പനയറ*
ജീവിതം ഒരേസമയം നിർമാണവും നിരാസവുമാണ്‌; സാഹിത്യവും പറഞ്ഞുകേട്ട മൊഴിവഴക്കങ്ങളെയതിലംഘിക്കുമ്പോഴാണ്‌ എഴുത്ത്‌ നവീനമാകുക. 'പുതമേ പുൽകുക' എന്ന കവിവിളി ജീവിതമെന്ന നിത്യനൂതനതയുടേതാകുന്നു. എഴുതിയ കൃതി വായിക്കപ്പെടേണ്ടതും സിദ്ധാന്തങ്ങളുടെ കണ്ണടയിലൂടെയല്ല. സ്വന്തം ഉൾക്കണ്ണിന്റെ തെളിമയിലൂടെ എഴുതുകയും വായിക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോഴാണ്‌ കൃതി നവീനമാകുന്നത്‌.

എഴുത്ത്‌ കേവലം കൈവേലയല്ല. അതിൽ ജീവിതത്തിന്റെ സങ്കീർണതയും സാരള്യവും സമ്മേളിക്കണം. കടലിൽ ഉപ്പുപോലെ അസ്തിത്വത്തിന്റെ അജ്ഞേയതകളെക്കുറിച്ചുള്ള അന്വേഷണവും ലാവണ്യത്തിന്റെ അപാരതകൾ തേടിയുള്ള സഞ്ചാരവും എഴുത്തിനെ സർഗാത്മകമാക്കുന്നു. ഒറ്റക്കണ്ണടയിലൂടെ എല്ലാം വായിക്കുകയും കാണുകയും ചെയ്യുന്നവരുടെ കാലത്ത്‌ ഓരോ എഴുത്തും വായനയും ഓരോ കാഴ്ചയായി മാറുന്ന അതീത രസതന്ത്രത്തിന്റെ കളയാണ്‌, കാലം ആവശ്യപ്പെടുന്നത്‌.
പുതിയ ഭാഷയും ദാർശനികവ്യവഹാരങ്ങളുമായി 1982 മുതൽ നമ്മുടെ എഴുത്തിടത്തിൽ  ഒരെഴുത്തുകാരനുണ്ട്‌. ആൾക്കൂട്ടത്തിൽ ആരവങ്ങൾ അകമ്പടി സേവിക്കാനില്ലെങ്കിലും ഈ മനുഷ്യൻ എഴുതുന്നു; പറയുന്നു; ചിന്തിക്കുന്നു; വായിച്ചുകൊണ്ടേയിരിക്കുന്നു. 1982 ൽ എഴുതിത്തുടങ്ങിയ എം.കെ. ഹരികുമാർ എന്ന കൂത്താട്ടുകുളത്തുകാരൻ ഒറ്റയാനായത്‌ യാദൃശ്ചികമല്ല. മീനച്ചിലാറിന്റെ എക്കൽ വീണ ഈ ഭൂമിയിലാണ്‌ 'ധിക്കാരിയുടെ കാതൽ' പൂതലിക്കാതെ സി.ജെ. എന്ന മറുപ്പാടുള്ള ഒറ്റയാൻ പിറന്നത്‌. ചോദ്യം ചെയ്യാനാകാതെ മതഘടനയുടെ മതിൽക്കെട്ടുകൾ നിയമപോരാട്ടത്തിലൂടെ തകർത്തെറിഞ്ഞ മേരി റോയിയുടെ നാടാണ്‌ കൂത്താട്ടുകുളം. അഭിനയകലയിലെ നടരാജ പൗരുഷമായ തിലകപ്പെരുന്തച്ചനും കൂത്താട്ടുകുളത്തിനു സ്വന്തം ഏറെയകലെയല്ലാതെ, അന്തർജനങ്ങളുടെ അന്തർഗതങ്ങൾ ചാർത്തിയ ലളിതാംബിക അന്തർജനവുമുണ്ട്‌.

ഈ പാരമ്പര്യത്തിലാണ്‌ എം.കെ. ഹരികുമാറിന്റെയും നില. എം.എ. കാലത്തെഴുതിയ 'ആത്മായനങ്ങളുടെ ഖസാക്ക്‌' ഒരു പുസ്തകം അർഹിച്ച ഏറ്റവും മൗലികമായ വായനയായിരുന്നു. വാക്കും വസ്തുവും എഴുത്തുകാരനും എഴുത്തിടവും ഒന്നാകുന്ന 'നവാദ്വൈത'ത്തിന്റെ ദർശനം മലയാളി രുചിച്ചതും ഈ മനുഷ്യന്റെ എഴുത്തിലൂടെയാണ്‌. മലയാള നോവലിൽ പുതിയ അനുഭവാകാശമായി പിറന്നുവീണ നോവലുകളാണ്‌ 'വാൻഗോഗിന്‌, ശ്രീനാരായണായ, ജലഛായ' എന്നിവ. നോവൽ പൊഴിഞ്ഞുപോകുന്ന 'മീശ' പോലെ ക്ഷണിക പ്രതികരണങ്ങളുടെ ഈയാമ്പാറ്റകളാകുമ്പോൾ സർഗാത്മാകതയുടെ പക്വതപുലർത്തുന്ന നോവലുകളാണിത്‌.
എഴുത്തിനെക്കുറിച്ചും സ്വന്തം രചനാലോകത്തെക്കുറിച്ചും പറയുന്നതിനേക്കാൾ, ജീവിതത്തിന്റെ ഉപപ്രദേശങ്ങളെക്കുറിച്ച്‌ പറയാനും ചിന്തിക്കാനുമാണ്‌ ഈ മനുഷ്യന്‌ ഇഷ്ടം. കാരണം എഴുത്തും ജീവിതവും പേനയുന്തലല്ലെന്നും, വിചാരങ്ങളുടെയും ചിന്തയുടെയും വിളഭൂമിയാണെന്നും കരുതുന്നു, എം.കെ. ഹരികുമാർ.
ജീവിതം എന്നതിന്‌ ഉത്തരം പലതാകാം.
എം.കെ: എഴുതിയപ്പോഴാണ്‌ ഞാൻ എങ്ങനെയാണ്‌ ജീവിച്ചതു എന്നു മനസിലാക്കിയത്‌. എനിക്ക്‌ എന്നെക്കുറിച്ച്‌ വലിയ അറിവില്ലായിരുന്നു. ഒരു പിടികിട്ടാത്ത, വഴുതിപ്പോകുന്ന സ്വഭാവം എന്നിലുണ്ട്‌. അതിനെ തോൽപ്പിച്ചതു എഴുതിയപ്പോഴാണ്‌. കാരണം എഴുതിയത്‌ സ്ഥിരമായിരിക്കുന്നു.
ജീവിതവും എഴുത്തും രണ്ടാമതാകുന്ന അദ്വൈതമാണ്‌ ഈ വാക്കുകളിൽ തെളിയുന്നത്‌. ജീവിതം മടുപ്പിക്കും. മടുപ്പില്ലാതെ ജീവിക്കുവാൻ കഴിയുമ്പോഴാണ്‌ ജീവിതം ഒഴുകിപ്പരക്കുന്നത്‌.
എം.കെ: എപ്പോഴും മടുപ്പുണ്ട്‌. മടുപ്പിനെതിരെയുള്ള യുദ്ധമെന്നത്‌ സർഗാത്മകമാകുകയാണ്‌. എഴുത്ത്‌ മടുപ്പില്ലെന്നു സ്ഥാപിക്കാനുള്ള യത്നമാണ്‌.
എഴുത്ത്‌ ജീവിതത്തിന്റെ സജീവതയും സഫലതയുമായെണ്ണുന്ന ഈ എഴുത്തുകാരൻ മരണത്തെക്കുറിച്ച്‌ സവിശേഷമായ ഒരു ഉപദർശനം മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്നു.

മരണം
എം.കെ: ജീവിതത്തിനുള്ളിൽ നിരവധി മരണങ്ങളെ കണ്ടുകഴിഞ്ഞു. ജീവിതം ബോണസാണ്‌. മുടക്കുമുതൽ എന്നേ കിട്ടിയതാണ്‌. മരണത്തിനും അപ്പുറത്തുള്ള ജീവിതമാണ്‌ ചിലപ്പോഴൊക്കെ ജീവിച്ചതു. എന്നാൽ മരണമില്ല. ഭൗതികമരണം കഴിഞ്ഞാലും മനുഷ്യർ ജീവിക്കും. അതവരുടെ മരണത്തിന്റെ ജീവിതമാണ്‌. എന്നാൽ മരണമില്ല. ഭൗതികമരണം കഴിഞ്ഞാലും മനുഷ്യന്‌ ജീവിക്കാം. അതവരുടെ മരണത്തിന്റെ ജീവിതമാണ്‌. മൃതിക്ക്‌ ഒരു ജീവിതമുണ്ട്‌. അത്‌ മൃതരായവർക്കുള്ളതാണ്‌.

മരിച്ചാലും മരിക്കുന്നില്ല മനുഷ്യൻ എന്നാണ്‌ എം.കീയുടെ ദർശനം. മൃതിക്കും ജീവിതമുണ്ട്‌ എന്നത്‌ ഭാരതീയമായ ദർശനത്തിന്റെ മറുപുറം കണ്ടവന്റെ ഉന്നത വിചാരമാണ്‌, ബോധമാണ്‌.
അജയൻ പനയറ: മരണം പോലെ ജീവിതത്തിൽ പ്രധാനമാണല്ലോ പ്രണയവും. പ്രണയത്തെ താങ്കളെങ്ങനെയാണ്‌ തിരിച്ചറിയുന്നത്‌?
എം.കെ: പ്രണയം എപ്പോഴുമുണ്ട്‌. പ്രണയം ഇല്ലാതാകൽ മരണം പോലെയാണ്‌. അവയവങ്ങൾ നഷ്ടപ്പെടുന്നതുപോലെയാണ്‌. പ്രണയം കുറെക്കഴിയുമ്പോൾ ഒന്നും വിനിമയം ചെയ്യാനാകാത്തവിധം സ്തംഭിക്കും. അതാണ്‌ അപകടമേഖല. അതൊരു ഗുഹയാണ്‌. എങ്കിൽ, വായു കിട്ടാത്ത അറയാണ്‌, വിനിമയം നഷ്ടപ്പെടുന്ന അവസ്ഥ. വിനിമയരാഹിത്യം പ്രണയരാഹിത്യമാണ്‌.
അജയൻ: അപ്പോഴാണോ കാമുകൻ കാമുകിയെ/കാമുകി കാമുകനെ കൊല്ലേണ്ടിവരുന്നത്‌.
എം.കെ: പ്രണയിക്കുന്നവർക്ക്‌ പ്രണയത്തെ കൊല്ലാനുള്ള അഗാധമായ ഒരു വാസനയുണ്ട്‌. അതിലേക്ക്‌ ഒരാൾ ചെന്നെത്തുന്നത്‌ ആത്മഹത്യാപരമാണ്‌.
അജയൻ: പ്രണയത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനശ്രുതി രതിയാണല്ലോ. രതിയില്ലാതെ പ്രണയമില്ല. ആ രതി ശാരീരികമാകാം, അല്ലാതെയുമാകാം. എന്നാൽ ഇന്ന്‌ ഏറെ തെറ്റിദ്ധരിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു പരികൾപനയാണത്‌. എന്താണ്‌ രതിയെക്കുറിച്ച്‌ താങ്കളുടെ സങ്കൽപം?
എം.കെ: രതി സ്വച്ഛന്ദസൗന്ദര്യമാണ്‌. അതൊരു സിദ്ധിയാണ്‌. അവിടെ കുശുമ്പും അസൂയയുമില്ല. ശരീരമുള്ളപ്പോഴുള്ള രതിയാണ്‌ പ്രധാനം. മരിച്ചവർക്ക്‌ രതിയുണ്ടെങ്കിലും നമ്മൾ അറിയുന്നില്ല.
സ്നേഹത്തെക്കുറിച്ച്‌ ഈ മനുഷ്യന്‌ ചിലത്‌ പറയാനുണ്ട്‌. സ്നേഹത്തെക്കുറിച്ച്‌ പറഞ്ഞുകേട്ടതിൽ നിന്നൊക്കെ വേറിട്ട്‌, ലളിതമായ ഒന്നാണ്‌ ഹരികുമാറിന്‌ സ്നേഹം.
എം.കെ: സ്നേഹം ഒരു നിശ്ശബ്ദമായ ബന്ധമാണ്‌. സ്നേഹിക്കുന്നവർ വഞ്ചിക്കാറില്ല. സ്നേഹം ഒരു പശയാണ്‌. അതിൽ ഒട്ടണം.
പരസ്പരം ഒട്ടിപ്പിടുത്തത്തിന്റെ പശിമയാണ്‌ സ്നേഹത്തെ കാലാതിവർത്തിയാക്കുന്നത്‌ എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കുകയാണ്‌ എം.കെ. ഹരികുമാർ. 
സ്നേഹത്തിന്റെയും പ്രണയത്തിന്റെയും അടയാളമാണല്ലോ, ചുംബനം. തെരുവിൽ ചുംബനമത്സരങ്ങൾ നടന്ന നാട്ടിൽ ചുംബനത്തെ ഈ എഴുത്തുകാരൻ അടയാളപ്പെടുത്തുന്നത്‌ ഇങ്ങനെ:
എം.കെ: ഒരു ആണ്‌ കാമുകിയെ ചുംബിക്കുമ്പോൾ ലോകം അവിടേയ്ക്ക്‌ വരാതെ നോക്കണം. അതൊരു സ്വാതന്ത്ര്യ പ്രഖ്യാപനവും ജീവിതവുമാണ്‌. ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമായ ജീവിതം ചുംബനത്തിലുണ്ട്‌.
ചുംബനം സ്വകാര്യതയുടെ സൗന്ദര്യനിമിഷമായും ജീവിതത്തിന്റെ ശ്രേഷ്ഠതയായും കരുതുമ്പോഴാണ്‌ അതിന്‌ പ്രായം കൂടുന്നതെന്നാണ്‌ ഈ ചിന്ത തെളിയിക്കുന്നത്‌.
അജയൻ: ജീവിതത്തിൽ ഏറെ വായിക്കുന്നയാളാണ്‌ താങ്കൾ. വായന താങ്കൾക്ക്‌ എന്താണ്‌?
എം.കെ: അഗാധമായി തപസിലെന്നപോലെ വായിക്കണം. ഓരോ വായനയും ഓരോ ജന്മം കടക്കലാണ്‌.

അജയൻ: അക്ഷരജാലകത്തിലൂടെ പ്രശസ്തരും അപ്രശസ്തരുമായ ഒട്ടേറെ എഴുത്തുകാരെ അങ്ങ്‌ പരിചയപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്‌. വായിച്ച എഴുത്തുകാരിൽ ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ട എഴുത്തുകാരൻ?
എം.കെ: ഹെന്റി ഡേവിഡ്‌ തോറോ. തോറോ ദൈവത്തിന്റെ പ്രത്യേക വരദാനമാണ്‌. ഇതുവരെയുള്ളതിൽവച്ച്‌ ഏറ്റവും വലിയ മനസ്‌ ഞാൻ കണ്ടത്‌ തോറോയിലാണ്‌. മൃഗങ്ങൾ, ശബ്ദങ്ങൾ, കാട്‌, നിശബ്ദത, വായന, ചെടികൾ, ചരിത്രം, ഭൂമിശാസ്ത്രം, പര്യടനം തുടങ്ങി എല്ലാറ്റിലേക്കും ഒരുപോലെ സഞ്ചരിച്ച മനസ്‌. ഷേക്സ്പിയർ വലിയ മനസിനുടമയാണെങ്കിലും തോറോയാണ്‌ എനിക്ക്‌ പ്രിയങ്കരൻ. ഷേക്സ്പിയർക്ക്‌ മനഃശാസ്ത്രപരമായ അറിവാണ്‌ കൂടുതൽ. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുന്നിൽ പ്രകൃതിയില്ല.
അജയൻ: ജ്ഞാനത്തിന്റെ ബഹുസ്വരതയിലാണ്‌ എം.കെ. ഹരികുമാറിന്റെ രചനാലോകം നിലകൊള്ളുന്നത്‌. ജ്ഞാനം എന്ന സത്തയെ താങ്കൾ എങ്ങനെ കാണുന്നു.
എം.കെ: ജ്ഞാനത്തിനു സ്വതന്ത്രമായി മനസിനെ വിടണം. വിടുതലാണ്‌ 
ജ്ഞാനത്തിലേക്കുള്ളവഴി. എല്ലാ ബന്ധങ്ങളും ജ്ഞാനത്തിനു തടസമായേക്കാം.
എം.കെ. ഹരികുമാറിന്റെ ജീവിതത്തിൽ ആത്മീയതയുടെ അടിയടരുകൾ കാണാം. എഴുത്തിലൂടെ അദ്ദേഹം തേടുന്നതും സവിശേഷമായ ഒരു ആത്മീയതയാണ്‌. ആ ആത്മീയത കമ്പോളയുക്തിയുടെ ആത്മീയതയല്ല. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ആത്മീയതയെക്കുറിച്ചുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിചാരങ്ങൾ സവിശേഷ ശ്രദ്ധയർഹിക്കുന്നു.
എം.കെ: ഒരു ശലഭത്തിന്റെ ആത്മീയ ഔന്നത്യം മനുഷ്യനില്ല. മനുഷ്യർ ആത്മീയതയെ ഒരു ദ്വീപായിക്കണ്ട്‌ അവിടെയെത്താൻ പരിശീലിക്കുകയാണ്‌. പ്രകൃതിയിലെ ചെടികളും പക്ഷികളും ആത്മീയതയെ സ്വാഭാവികമായ ഭൗതികതയായി അനുഭവിക്കുന്നു.
സാമൂഹികജീവിതത്തിലെ അനിവാര്യതയായ രാഷ്ട്രീയത്തെക്കുറിച്ചും ഈ എഴുത്തുകാരൻ ചിന്തിക്കുന്നുണ്ട്‌. അതിങ്ങനെയാണ്‌.
എം.കെ.: രാഷ്ട്രീയം ഉന്നതമായ വ്യവഹാരമാണ്‌. പക്ഷേ, രാഷ്ട്രീയക്കാർ സ്വന്തമായി സ്വത്ത്‌ സമ്പാദിക്കരുത്‌. ആർഭാടം ഉപേക്ഷിക്കണം. ബുദ്ധൻ ബുദ്ധനാകുന്നത്‌ ആ ജീവിതം കൊണ്ടുകൂടിയാണ്‌.
മലയാള നോവൽ സാഹിത്യത്തിൽ സ്വന്തം ദർശനം വിളക്കിച്ചേർത്ത നോവൽത്രയത്തിന്റെ കർത്താവാണ്‌ ഹരികുമാർ. ആ നോവലുകളെക്കുറിച്ച്‌ അദ്ദേഹം പറയുന്നു.
എം.കെ: സർഗാത്മകകൃതികളിലേക്ക്‌ കടന്നത്‌ എന്നിലെ ആന്തരിക നിർബന്ധം കൊണ്ടാണ്‌. എന്റെ നോവൽത്രയം - ജലഛായ, ശ്രീനാരായണായ, വാൻഗോഗിന്‌ ഇവ ഒരു അത്ഭുതം തന്നെയായി എനിക്കു തോന്നുന്നു. മലയാള ഭാവനയ്ക്ക്‌ അജ്ഞാതമായ ലോകങ്ങളാണ്‌ അതിലുള്ളത്‌. ജലഛായ നൂറുവർഷം കഴിഞ്ഞാലും മലയാളത്തിൽ സാഹിത്യപര്യവേഷണത്തിനുള്ള അത്ഭുതദേശമായി നിലനിൽക്കും. ശ്രീനാരായണായ സാഹിത്യരചനയുടെ പാരമ്യമാണ്‌. സാഹിത്യത്തിന്‌ ഇതിനപ്പുറം പോകാൻ സാധിക്കില്ല. ലോകത്തിലെ ഏത്‌ എഴുത്തുകാരന്റെ കൃതിയോടും ഇത്‌ മത്സരിക്കും, വിജയിക്കും.
വാൻഗോഗിന്‌ - ചിത്രകലയുടെയും ആത്മീയതയുടെയും ഏറ്റവും ആഴത്തിലുള്ള വായന ആവശ്യപ്പെടുന്ന കൃതിയാണ്‌. ഇതുവരെ കാണാത്ത വാൻഗോഗ്‌ എന്ന കലാകാരനെയാണ്‌ അതിൽ ആവിഷ്കരിക്കുന്നത്‌.
ഈ മൂന്നു നോവലിലും ഉള്ളത്‌ എന്റേതന്നെ ദർശനമാണ്‌.
ആത്മായനങ്ങളുടെ ഖസാക്കും നവാദ്വൈതവും
ആദ്യപുസ്തകമാണെങ്കിലും ആത്മായനങ്ങളെ ജയിക്കാൻ ഇപ്പോഴും കഴിയുന്നില്ല. മലയാള വിമർശന പാരമ്പര്യത്തെയാകെ തള്ളിക്കളഞ്ഞുകൊണ്ട്‌ വൈയക്തികകലയെ ആഘോഷമാക്കാൻ എനിക്ക്‌ അതിലൂടെ കഴിഞ്ഞു. മലയാളത്തിലെ ആദ്യത്തെ വിമർശക കലാസൃഷ്ടി ആത്മായനങ്ങളുടെ ഖസാക്ക്‌ ആണ്‌ എന്നു ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു.
ഞാൻ ദൈവത്തെ വിളിക്കാറുണ്ട്‌. എന്റെ ജഡതയെ അത്‌ സചേതനമാക്കുന്നു. 2010ൽ മൂകാംബികയിലും കുടജാദ്രിയിലും പോയിവന്നശേഷമാണ്‌ എനിക്ക്‌ നവാദ്വൈത ദർശനം കിട്ടിയത്‌ എന്നത്‌ സത്യമാണ്‌. അതുവരെ നവാദ്വൈതത്തെക്കുറിച്ച്‌ അവ്യക്തമായ ധാരണയായിരുന്നു.
എം.കെ. ഹരികുമാർ വിശ്രമിക്കുകയല്ല. ഒരു നോവലും ഉപനിഷത്തിനെ കേന്ദ്രീകരിച്ചുള്ള ഒരു ദീർഘകാവ്യവും ഇപ്പോൾ ഉള്ളിൽ വഹിക്കുകയാണ്‌.
അവാർഡുകളെക്കാൾ തന്നെയറിഞ്ഞ്‌ വായിക്കുന്ന നൂറ്‌ വായനക്കാരാണ്‌ വലുതെന്ന്‌ വിശ്വസിക്കുന്നയാളാണ്‌ ഈ എഴുത്തുകാരൻ. ഭാഷയിൽ ജീവിക്കാനാഗ്രഹിക്കുന്ന ഈ മലയാളിക്ക്‌ ഭാഷതന്നെയാണ്‌ ജീവിതം. ഭാഷകൊണ്ട്‌ തന്നെത്തന്നെ അന്വേഷിക്കാനും കണ്ടെത്താനും ശ്രമിക്കുകയാണ്‌ ഈ കൂത്താട്ടുകുളംകാരൻ. 
ഹരികുമാറിന്റെ എഴുത്തുലോകം വിസ്തൃതവും വിപുലവുമാണ്‌. 24 കൃതികൾ ഹരികുമാർ എഴുതിയിട്ടുണ്ട്‌. ഓരോന്നും മറ്റൊന്നിൽ നിന്ന്‌ വ്യത്യസ്തമാകുന്നു. ഓരോ കൃതിയിലും സവിശേഷമായ ഒരു ദർശനം അവതരിപ്പിക്കാനും ഹരികുമാർ ശ്രദ്ധിക്കുന്നു. തന്റെ നോവലുകളിലൂടെ നോവൽ എന്ന കലയുടെ അത്ഭുതകരമായ വഴികളിലൂടെ സഞ്ചരിക്കാനാണ്‌ ഈ എഴുത്തുകാരൻ ശ്രദ്ധിച്ചതു. സ്യൂഡോറിയലിസത്തെ - അവാസ്തവ യാഥാർത്ഥ്യത്തെ - വ്യാജയാഥാർത്ഥ്യത്തെ - നോവലിന്റെ 'നിൽപുതറയായി' അവതരിപ്പിക്കാൻ കഴിഞ്ഞൂ അദ്ദേഹത്തിന്‌. യാഥാർത്ഥ്യം തന്നെ വ്യാജമാകുകയും അത്‌ യാഥാർത്ഥ്യമായിത്തന്നെ പരിഗണിക്കുകയും ചെയ്യേണ്ടിവരുന്ന കലാപരമായ ദുരൂഹതാസൗന്ദര്യമാണ്‌ നോവലുകളിൽ അദ്ദേഹം തേടിയത്‌.
ഇന്ന്‌ ഉത്തരാധുനികതയുടെ പേരിൽ ഒട്ടേറെ എഴുത്തുകളും വായനകളും കളം നിറഞ്ഞാടുമ്പോൾ നാം ഓർക്കുക: മലയാളത്തിൽ ആദ്യമായി 'ഉത്തര-ഉത്തരാധുനികത' എന്ന പുസ്തകമെഴുതിക്കൊണ്ട്‌ ആ ദർശനം അവതരിപ്പിച്ചതു ഹരികുമാറാണ്‌.
ഉത്തരാധുനിക വിമർശകരും ചിന്തകരുമായ ഇഷെൽമാൻ, അലൻ കിർബി, നിക്കോള  ബോറിയ എന്നിവരെ അഭിമുഖത്തിലൂടെ പരിചയപ്പെടുത്തിയതും എം.കെ. ഹരികുമാറാണ്‌.
അക്ഷരജാലകം എന്ന പംക്തിക്ക്‌ ഇരുപത്‌ വയസാകുകയാണ്‌. ഇരുപതുവർഷങ്ങളായി സാഹിത്യവും ചിന്താഭേദങ്ങളുംകൊണ്ട്‌ മലയാളിയെ പുതുക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്‌ ഈ എഴുത്തുകാരൻ. അക്ഷരജാലകം എങ്ങനെയാണ്‌ വായനക്കാർ സ്വീകരിച്ചതെന്ന്‌ ഹരികുമാർ തന്നെ പറയുന്നതു കേൾക്കുക:
"അക്ഷരജാലകം വായിച്ച്‌ അത്യാവേശത്തോടെ വിളിച്ച ധാരാളം വായനക്കാരുണ്ട്‌. വായനക്കാരുടെ സ്നേഹം ആ പംക്തിയിലൂടെ പൂർണമായും എനിക്ക്‌ കിട്ടുകയായിരുന്നു. ഒരിക്കൽ ബാംഗ്ലൂരിൽ ചെന്നപ്പോൾ അക്ഷരജാലകത്തിന്റെ കട്ടിംഗുകളുമായി ഒരു സുഹൃത്ത്‌ കാണാൻ വന്നു. അക്ഷരജാലകം വായിക്കാൻ വേണ്ടി മാത്രമാണ്‌ വാരിക വാങ്ങുന്നതെന്ന്‌ പറഞ്ഞ ധാരാളം പേരുണ്ട്‌. അക്ഷരജാലകത്തിൽ എന്താണ്‌ എഴുതിയിട്ടുള്ളതെന്ന്‌ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നതിനുമുമ്പേ വിളിച്ചുചോദിച്ചവരുമുണ്ട്‌.
എം.കെ. ഹരികുമാർ എന്ന നിരൂപകനെ, വായനക്കാരനെ, എഴുത്തുകാരനെ മലയാളത്തിലെ വലിയ പ്രതിഭകൾ തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്‌. വീണപൂവിലെ പൂവ്‌ പ്രതീകമല്ല, പൂവുതന്നെയാണെന്ന എം.കീയുടെ നിലപാടുകളെ ഗൗരവമാർന്ന നിരീക്ഷണമെന്ന്‌ തിരിച്ചറിഞ്ഞത്‌ കെ.പി. അപ്പനാണ്‌. വിമർശനത്തിന്റെ ഭാവി എം.കെ. ഹരികുമാറിനെപ്പോലുള്ളവരിലാണ്‌ എന്ന്‌ പറഞ്ഞത്‌ സുകുമാർ അഴീക്കോടാണ്‌. എം.കെ. ഹരികുമാറിന്റെ നവാദ്വൈതവും ശങ്കരാചാര്യരുടെ അദ്വൈത്വവും ഭിന്നദർശനങ്ങളാണെന്ന്‌ അംഗീകരിച്ചൂ ചാത്തനാത്ത്‌ അച്യുതനുണ്ണി.
ഇങ്ങനെയൊക്കെ പറയപ്പെടുന്നതിനു പിന്നിൽ എം.കെ. ഹരികുമാർ എന്ന എഴുത്തുകാരന്റെ എഴുത്തുസ്വത്വത്തിന്റെ തനിമയുണ്ട്‌. സ്വന്തം കലയ്ക്ക്‌ ഒരു മാനിഫെസ്റ്റോയുണ്ടെന്ന്‌ പ്രഖ്യാപിച്ചയാളാണ്‌ എം.കെ.  

'എന്റെ മാനിഫെസ്റ്റോ' എന്ന കൃതി ഈ ആത്മബോധത്തിന്റെ പ്രകാശനമാണ്‌. സൂര്യോദയത്തിനു പിന്നിലും സൗന്ദര്യാത്മകതയുടെ മഴവിൽ പ്രപഞ്ചം ദർശിക്കാൻ പോന്നത്ര സൗന്ദര്യബോധമാണ്‌ ഈ എഴുത്തുകാരന്റെ കൈമുതൽ എന്നു പറയാം. 'സൂര്യോദയത്തിന്റെ സൗന്ദര്യശാസ്ത്രം' എന്ന സർഗാത്മകലേഖനം മലയാളത്തിൽ ഒരപൂർവതയാണ്‌. അസാധാരണതയാണ്‌. ഭാഷയാൽ വിളിക്കപ്പെടുന്നവരാണ്‌ എഴുത്തുകാരൻ എന്നു കരുതുന്നതുകൊണ്ടാണ്‌ കലയെക്കുറിച്ച്‌ പറയുമ്പോൾ, ഭാഷയെക്കുറിച്ച്‌ ഇദ്ദേഹം നിരന്തരം പറഞ്ഞു പോകുന്നത്‌. എം.കെ. ഹരികുമാറിന്റെ കലാവിചാരങ്ങൾ ഇങ്ങനെയാണ്‌:
"ഓരോ വസ്തുവിലും ജീവിക്കുകയാണ്‌ കലാകാരന്റെ, എഴുത്തുകാരന്റെ മുഖ്യകർത്തവ്യം. ഭാഷയാണ്‌ ഒരാളുടെ ലോകം ദൃശ്യപ്പെടുത്തുന്നത്‌. മനുഷ്യൻ ഭാഷയാണ്‌. അവൻ എങ്ങനെ ചിന്തിക്കുന്നുവേന്നത്‌ അവന്റെ ഭാഷയാണ്‌ തീരുമാനിക്കുന്നത്‌. ചിലപ്പോൾ അവന്റെ ജ്ഞാനത്തിനപ്പുറം പോകാനും ആ ഭാഷ തയ്യാറാകുന്നു. എഴുത്തുകാരനെ ആന്തരികമായി വിളിക്കുകയാണ്‌ ഭാഷ. ഭാഷകൊണ്ടും ഭാവനകൊണ്ടും ജീവിതത്തിന്റെ വിതാനഭേദങ്ങളെ അളക്കുന്ന ഹരികുമാറിന്റെ ദർശനം നൂറു ചിറകുകളായി, വസന്തങ്ങളായി വിടരുന്നവയും വിഹരിക്കുന്നവയും ആകുന്നു. ഒറ്റയൊറ്റ ചിന്തകളുടെയും ആശയങ്ങളുടെയും സൗന്ദര്യം കൂടിയാകുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ സർഗ്ഗാത്മകതയുടെ ലോകം. അതിനു തെളിവാണ്‌ എം.കെ. ഹരികുമാറിന്റെ ഈ വാചകങ്ങൾ.
* ജലം ഒരു ചാവേറാണ്‌. എവിടെയും എങ്ങനെയും നുഴഞ്ഞു കയറി മരിക്കാൻ തയ്യാർ
* പൂവിന്റെ സൗന്ദര്യം എന്തിനുവേണ്ടിയാണെന്ന്‌ ദൈവം തന്നെ വിശദീകരിക്കേണ്ടിവരും
* എല്ലാ സംഗീതത്തിന്റെയും കരച്ചിലിന്റെയും ആകെത്തുകയായ പൊരുൾ
* രോഗം ഏകാന്തത്തയുടെ മറ്റൊരു ഭാഷയാണ്‌
* എം.ആർ.ബി. വിധവയെ കല്യാണം കഴിച്ചതു ഒരു നാടകം രചിക്കുന്നതുപോലെയാണ്‌
* അറിവിന്റെ തനുവിൽ പദാർത്ഥലോകത്തിന്റെ സപ്തസ്വരങ്ങൾ
* ഓരോ വസ്തുവും ദുഃഖത്തിന്റെ സമുദ്രത്തിലേക്കുള്ള കടത്തുവഞ്ചിയാണ്‌
* മരിക്കുന്നവർ നമ്മുടെ മരണവും കൊണ്ടുപോകുന്നു
* നാം വിശ്വസിച്ചാലും ഇല്ലെങ്കിലും നമ്മുടെ കർമ്മങ്ങളിൽ ദൈവത്തിനു അഹിതമായി എന്തുണ്ട്‌ എന്ന്‌ തിരയാൻ ദൈവം വിധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു
ഇങ്ങനെ പറയാനേറെയുണ്ട്‌, ചിന്തയുടെ ചിറകുകളിലേറി സഞ്ചരിക്കുന്ന ഈ എഴുത്തുകാരന്‌. 
എഴുത്തും കഴുത്തും, ആൾക്കൂട്ടത്തിനും ആശയങ്ങൾക്കും വൻകിട പ്രസാധകർക്കും മുമ്പിൽ കുനിച്ചുകൊടുക്കുന്നവർക്കിടയിൽ ഇവിടെ ഇങ്ങനെയും ഒരെഴുത്തുകാരൻ ഉണ്ട്‌ എന്ന്‌ ആശ്വസിക്കാനാവുന്നതുതന്നെ എത്ര ആനന്ദകരമാണ്‌.
*published in metro vartha annual, 2018 


ഡോ. അജയൻ പനയറ
തെങ്ങുവിള
പനയറ പി.ഒ.
വർക്കല - 695145

വകുപ്പുമേധാവി, മലയാള വിഭാഗം, ഗവ. കോളേജ്‌, കട്ടപ്പന, ഇടുക്കി-685508

Tuesday, January 14, 2014

സംസ്കാരം;മറവിയുടേതും/എം.കെ.ഹരികുമാറുമായി അഭിമുഖം


സംസ്കാരം;മറവിയുടേതും


യുവ പത്രപ്രവർത്തകനായ ശ്രീ ശൈലേഷ് തൃക്കളത്തൂര്‍
എം.കെ.ഹരികുമാറുമായി  നടത്തിയ  അഭിമുഖം



ശൈലേഷ്‌ തൃക്കളത്തൂർ :  എന്താണ്‌ താങ്കൾ വിശദീകരിക്കുന്ന നിരാസവും നിർമ്മാണവും?
= എം.കെ.ഹരികുമാര്‍: ജീവിതം  നമുക്ക്‌ കൂടെക്കൊണ്ടുപോകാനുള്ളതല്ല. അത്‌ എപ്പോഴും നമുക്ക്‌ ബോധ്യപ്പെടണമെന്നില്ല. കാലം നമ്മെ തോൽപിക്കുമെന്നറിഞ്ഞാലും നമ്മൾ വൃഥാ ശ്രമിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കും. വലിയ യാഥാർത്ഥ്യങ്ങൾ ചിലപ്പോൾ,  ഇടവേളകളുടെ നേരിയ അംശങ്ങളിൽ നമ്മളിലേക്ക്‌ പ്രകാശമായി കടന്നുവരാം. എന്നാൽ അതവിടെ നിൽക്കില്ലല്ലോ. മനസ്സിന്റെ ചുമതലയോ സ്വഭാവമോ അല്ല, ഇങ്ങനെ വരുന്ന സിഗ്നലുകളെ പിടിച്ചെടുത്ത്‌ വ്യാഖ്യാനിക്കുക എന്നത്‌. അത്‌ സംഭവിക്കുന്നു എന്ന്‌ മാത്രം.
 ജീവിതം ഒന്നും കൊണ്ടുപോകാനുള്ളതല്ലെങ്കിൽ, പിന്നെ അവശേഷിക്കുന്നത്‌, അത്‌ എവിടെയെങ്കിലും കളഞ്ഞിട്ടുപോകുക എന്നതാണ്‌. വെറുതെ കളയാനൊക്കില്ല.. അത്‌ ഒന്നിലധികം വസ്തുക്കളെ മുൻനിര്‍ത്തി ഏതാണ്‌ നല്ലത്‌ എന്ന്‌ നോക്കി തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നുണ്ട്‌. ഒന്ന്‌ എപ്പോഴും പ്രാമാണ്യത്തോടെ മുൻനിരയിൽ വരുന്നു. അപ്പോഴും അതിനേക്കാൾ നല്ലത്‌ ഏതാണെന്ന ചിന്ത നാമ്പെടുത്തുകൊണ്ടിരിക്കും. മറ്റെല്ലാം വിസ്മൃതിയിലേക്കാണ്‌ പോകുന്നത്‌. കാലമാണ്‌ ഇതിനു സഹായിക്കുന്നത്‌. ഈ നിമിഷത്തിൽ ഒരു തിരഞ്ഞെടുപ്പുണ്ട്‌. അത്‌ കഴിഞ്ഞാൽ കാലം അതിനെ വിസ്മൃതിയിൽ ലയിപ്പിക്കുന്നു. അപ്പോഴും ഒന്ന്‌ അവശേഷിക്കുന്നു.
 ഏതൊരു വസ്തുവിനും ഇങ്ങനെ മറ്റൊന്നാകാതിരിക്കാനാവില്ല. അചേതന വസ്തുക്കൾപോലും കാലത്തിലും മനുഷ്യചിന്തയിലും മറ്റൊന്നായി മാറുകയാണ്‌. കല്ല്‌ ഓരോ നിമിഷത്തിലും പുതിയതാണ്‌. നാം എങ്ങനെ കാണുന്നുവോ അതിനനുസരിച്ച്‌ മാറും. കല്ലിൽ എല്ലാ രൂപങ്ങളുമുണ്ട്‌. ഏത്‌ വേണമോ, മറ്റെല്ലാം അതിൽ നിന്ന്‌ നീക്കിയാൽ മതി.
 ഒരു വസ്തുവിനും അതായിതന്നെ നിലനിൽക്കാൻ കഴിയില്ല. ആശയങ്ങളാണ്‌ അങ്ങനെ നിൽക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നത്‌. ഉദാഹരണത്തിന്‌, സ്വരം എന്ന വാക്കിൽ സ്വരം എന്ന ആശയമുണ്ട്‌. സ്വരം എന്ന ആശയം മറ്റൊന്നിനേയും അതിനുള്ളിലേക്ക്‌ പ്രവേശിപ്പിക്കില്ല. ആ ആശയം മൗലികവാദ സ്വഭാവമുള്ളതാണ്‌. ഇത്‌ ജീർണതയാണ്‌. മറ്റൊന്നിനെയും ഉള്ളിലേക്ക്‌ പ്രവേശിപ്പിക്കാത്ത ആശയതുറുങ്കുകൾ സംവാദത്തെയും സമന്വയത്തെയും വളർച്ചയെയും തളർത്തുന്നു. ഇതിനു ബദലായി, ഓരോ നിമിഷവും സ്വയം നിരസിച്ചുകൊണ്ട്‌ മറ്റൊന്നാകുന്നതാണ്‌ വളർച്ച. ജീവിതം ഈ വളർച്ചയാണ്‌. അല്ലെങ്കിൽ ആകണം. ജീവിതത്തിന്റെ സ്തംഭനാവസ്ഥയും ജീർണ്ണതയും ഭൂതകാലജ്വരങ്ങളും കഴുകി ശുദ്ധീകരിക്കാൻ ഇതാവശ്യമാണ്‌. വാക്കുകൾ, ആശയങ്ങൾ, സൗന്ദര്യശാസ്ത്രം, തുടങ്ങിയവയെല്ലാം സ്വയം നിരസിച്ച്‌, മറ്റൊന്നാകുമ്പോൾ അത്‌ ജലാത്മകതയാകും. ഒഴുക്ക്‌ എന്ന സ്വഭാവവും നവീകരണവും അതിൽ ഉണ്ടാകുന്നു.



green books/ 2013

ചോദ്യം:  ഇന്നത്തെ ജീവിതവുമായി ഈ നിരാസവും നിർമ്മാണവും എങ്ങനെയാണ്‌ ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്‌?
= എം.കെ.ഹരികുമാര്‍: ഇന്ന്‌ ജീവിതത്തെ, അതിന്റെ തത്ത്വശാസ്ത്രം, ശൈലി, എന്നിവയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ കമ്പാർട്ട്മെന്റായി  കാണാനാവില്ല. ജനതകൾ അലഞ്ഞുതിരിയുന്നവരായി. ഏതെങ്കിലും ഒരാശയം മാത്രം മുറുകെ പിടിച്ചുകൊണ്ട്‌ ജീവിതകാലമത്രയും നീങ്ങാനാവില്ല. എല്ലായ്പ്പോഴും ഒരു നിരാസവും നിർമ്മാണവും നമ്മെ കാത്തിരിക്കുന്നുണ്ട്‌. ആധുനിക ജീവിതം ദീര്‍ഘകാലത്തിലുള്ള പദ്ധതിയല്ലാതായി. നൈമിഷികത വലിയ തോതിൽ ജീവിതത്തെ ആഴമുള്ളതും സുന്ദരവുമാക്കുന്നു. ജീവിക്കുന്നത്‌ ഒരു നിമിഷത്തേക്കായാലും മതി എന്ന ചിന്ത ഇപ്പോഴും പലരും ഗൗനിക്കുന്നു.
ചോദ്യം :  ജീവിതത്തെ ആകെ കാണാൻ കഴിയുന്നില്ലെങ്കിൽ, ഉദ്ഗ്രഥനാത്മകമായ അനുഭവം എവിടെയാണ്‌?
= എം.കെ.ഹരികുമാര്‍: ജീവിതം എന്ന അമൂർത്ത തത്ത്വത്തേക്കാൾ, അതിന്റെ ഓരോ നിമിഷത്തിലുമുള്ള അതിജീവനത്തിനു പ്രാമുഖ്യം കൈവന്നു. ഓരോ വ്യവഹാരവും നോക്കൂ. വീട്‌ എന്നത്‌ ഇപ്പോൾ താമസിക്കാനുള്ള സ്ഥിരം സങ്കേതമല്ല. അത്‌ സൗന്ദര്യബോധത്തിന്റെയും സമ്പാദ്യത്തിന്റെയും പ്രതിനിധാനമായി. ജീവിതത്തിൽ ഭൂരിഭാഗം സമയവും പലയിടങ്ങളിലായി അലയുന്നവർ, വീട്‌ സ്വപ്നം എന്ന നിലയിലാണ്‌ പണിയുന്നത്‌. അറുപത്‌ വയസ്സിനോടടുപ്പിച്ച്‌ വീട്‌ വയ്ക്കുന്നവർ, അത്‌ പൂർത്തിയാക്കിയശേഷം പിന്നെയും വീട്‌ വിട്ട്‌ പോകുന്നു. വീട്‌ ചിഹ്നമായി അവശേഷിക്കുന്നു. ഇന്നത്തെ തലമുറയ്ക്ക്‌ വീടില്ല. അവർ അലഞ്ഞുതിരിയുന്നവരാണ്‌. ലോകത്തിന്റെ ഏതെങ്കിലുമൊക്കെ കോണുകളിൽ കഴിയും. വീട്‌ വികാരമല്ല. സുന്ദരമായ വസ്തു എന്ന നിലയിലേക്കത്‌ മാറിയിരിക്കുന്നു. ജീവിതത്തിന്റെ 80 ശതമാനവും വീട്ടിൽ കഴിയാത്തവർ ഇന്ന്‌ വലിയൊരു സമൂഹമാണ്‌.
 വീടിന്റെ ഒരു ഭാഗം അതിഥികൾക്ക്‌ വാടകയ്ക്ക്‌ കൊടുക്കുന്നവരും, റസ്റ്റോറന്റ്‌ നടത്താനായി നീക്കിവയ്ക്കുന്നവരും ഉണ്ട്‌. അർജന്റീനയിൽ ശനി,ഞായർ ദിവസങ്ങളിൽ വീട്‌ റസ്റ്റോറന്റായി ഉപയോഗിക്കുന്ന കുടുംബത്തെപ്പറ്റി വായിച്ചതോർക്കുന്നു. നമ്മുടെ കൊച്ചിയിൽ, നിത്യവും വീട്‌ ഹോട്ടലാക്കി ബിസിനസ്സ്‌ നടത്തുന്നവരുണ്ട്‌. ഇതെല്ലാം വ്യതിയാനങ്ങളാണ്‌. ഫ്യൂഡൽ കാലഘട്ടത്തിലെ സഞ്ചരിക്കാത്ത ജീവിതമല്ല ഇന്നത്തേത്‌. അന്നത്തെ വീടുകൾ, ദീർഘകാലം നിലനിൽക്കുന്ന തരത്തിൽ പണിതതും, വളരെക്കാലം കേടുകൂടാതെ അവശേഷിക്കുന്ന തരത്തിൽ പണിത ഫർണിച്ചറുകൾ ഉള്ളതുമാണ്‌. ദീർഘകാലം നിലനിൽക്കുന്നത്‌ എന്നത്‌ വലിയ ആശയമായിരുന്നു. കസേരകൾ, മേശകൾ, ജനാലക്കർട്ടനുകൾ, കട്ടിലുകൾ, സോഫകൾ എല്ലാം ദീർഘകാലത്തെ നോട്ടമിട്ടു നിർമ്മിച്ചതായിരുന്നു. ഇന്ന്‌ ഈ കാഴ്ചപ്പാടില്ല. പെട്ടെന്ന്‌ മാറാവുന്നതായിതീർന്നു, എല്ലാം. പുതിയ ഫാഷനനുസരിച്ച്‌ മാറ്റാൻ കഴിയണം. ഫാഷൻ സ്വാതന്ത്ര്യം നൽകും. ജാതിപരമോ, ഗോത്രപരമോ ആയ മുദ്രകൾ ഇല്ലാത്ത  ഉപകരണങ്ങൾ വന്നു. മാർക്കറ്റിൽ വസ്തുക്കളുടെ സൗന്ദര്യത്തിനും വിലയ്ക്കും ഉപയുക്തതയേക്കാൾ പ്രാധാന്യം കൈവന്നു. മാർക്കറ്റിലെ ഏറ്റവും സൗന്ദര്യമുള്ള, വിലയേറിയ വസ്തു സ്വന്തമാക്കുന്നവനാണ്‌ സാംസ്കാരിക ശ്രദ്ധ കിട്ടുന്നത്‌. മാറുന്ന ശൈലികളിൽ ആളുകൾ വിശ്വസിക്കുന്നു. സ്ഥിരമായ ബ്രാൻഡുപോലും ഇല്ലാതായി. കൂടുതൽ പരസ്യം ചെയ്യപ്പെടുന്നത്‌, മേൽത്തരമെന്ന്‌ അവകാശപ്പെടുന്നത്‌ എല്ലാം സ്വന്തമാക്കിയാൽ മതി. അതിന്റെ പേരിൽ വരുന്ന പണനഷ്ടത്തെപ്പറ്റി വേവലാതിയില്ല. കൂടുതൽ കാലം കിട്ടുന്ന ഉപയുക്തത്തയ്ക്കല്ല പണം ചെലവഴിക്കുന്നത്‌. കുറച്ചു കാലത്തേക്കായാലും വേണ്ടില്ല, ആകർഷകമായ, ആളുകൾക്കിടയിൽ ശ്രദ്ധകിട്ടുന്ന ഉൽപന്നമായാൽ മതി. മൊബൈൽ ഫോൺ, കാർ എന്നിവയുടെയെല്ലാം വിൽപനയിലുള്ള മനഃശ്ശാസ്ത്രം ഇതാണ്‌. പണത്തേക്കാൾ വലിയ മൂല്യങ്ങളാണിവ. ഫ്ലാറ്റുകൾ, വില്ലകൾ തുടങ്ങിയവയാണ്‌ ബ്രാൻഡിംഗിനുള്ള മറ്റ്‌ മേഖലകൾ. ആശുപത്രികളും ചികിത്സാരീതികളും മറ്റു ചില മേഖലകളാണ്‌. ആശുപത്രികളിലും മറ്റും പുതിയ ഉപകരണങ്ങളാണ്‌ പുതിയ രോഗികളെ സൃഷ്ടിക്കുന്നത്‌. ഉപകരണങ്ങൾ രോഗം ഉണ്ടോയെന്ന്‌ ചെക്ക്‌ ചെയ്യാനുള്ളവയാണ്‌. രോഗം ഉണ്ടോ എന്നറിയാനുള്ള ജിജ്ഞാസ പുതിയ രോഗമേഖലയാണ്‌. ധാരാളം പേർ ഈ രോഗം ബാധിച്ചവരായി എത്തുന്നു.  ഇവർ രോഗമില്ലെന്ന്‌ ഉറപ്പുവരുത്താൻ വേണ്ടി  ഇപ്പോൾ ടെസ്റ്റുകൾക്ക്‌ വിധേയരാവുന്നു. രോഗചികിത്സയേക്കാൾ ചെലവ്‌ ടെസ്റ്റുകൾക്കാണ്‌. യഥാർത്ഥ രോഗികൾക്ക്‌ ഇന്ന്‌ ചികിത്സ നൽകാൻ ഇടമില്ല. പകരം ടെസ്റ്റുകൾ നടത്താൻ കഴിവുള്ളവർക്കേ ചികിത്സയുള്ളു. ഡോക്ടർമാർ ടെസ്റ്റുകൾ നടത്തി ഫലം പ്രഖ്യാപിക്കുന്ന പുതിയ ജ്യോത്സന്മാരായി അവതരിച്ചു കഴിഞ്ഞു.
 പുതിയ ഉപകരണങ്ങൾ പുതിയ ‘രോഗി’കളെ സൃഷ്ടിക്കുകയാണിന്ന്‌. എന്തും രോഗമാണ്‌. കുഴപ്പമാണ്‌, അല്ലെങ്കിൽ രോഗമാവും, കുഴപ്പമാകും എന്ന ചിന്ത പ്രബലമായിക്കഴിഞ്ഞു. 50 വയസ്സുവരെ നല്ലപോലെ ശ്വാസം പിടിച്ചവരൊക്കെ, ഇപ്പോൾ ശ്വാസം പിടിക്കേണ്ടതെങ്ങനെയെന്നറിയാതെ, ഇതുവരെ ശ്വാസം പിടിച്ചതു തെറ്റായിപ്പോയെന്ന ചമ്മലോടെ, ശ്വാസം പിടിക്കാനായി പുതിയ ഗുരുക്കന്മാരുടെയടുത്ത്‌ പോകുന്ന കാലമാണിത്‌. 



ചോദ്യം: ബ്രാൻഡുകളിൽ കടിച്ചുതൂങ്ങി ജീവിക്കുന്നത്‌ നിരാസവും നിർമ്മാണവുമാണോ?
= നിരാസവും നിർമ്മാണവും സ്വഭാവ വിശേഷങ്ങളാണ്‌. അതിനു എല്ലായ്പ്പോഴും പോസിറ്റീവായ ലക്ഷ്യം മാത്രമേ ഉണ്ടാവൂ എന്നില്ല. പുതിയ കാലത്ത്‌ മനുഷ്യൻ ജീവിതത്തിന്റെ വർത്തമാനകാലത്തെയാണ്‌ ആഘോഷിക്കുന്നത്‌; ഭൂതകാലത്തെയല്ല എന്ന്‌ പറയാനാണ്‌ ഞാൻ ശ്രമിച്ചത്. ബ്രാൻഡുകൾക്ക്‌ അടിപ്പെടുന്നവരും മൗലികവാദികളായി മാറാറുണ്ട്‌. ചിലർ, അവർ പിന്തുടരുന്ന  ബ്രാൻഡ്‌, ഉപദേഷ്ടാവ്‌, സ്ഥാപനം മാത്രമാണ്‌ ശരിയെന്ന്‌ ശഠിക്കും. വായനയിലും ചിന്തയിലുമെല്ലാം ഇതുണ്ട്‌. മറ്റൊരാൾ എത്രവലിയ സത്യം പറഞ്ഞാലും അങ്ങോട്ട്‌ തിരിഞ്ഞുനോക്കണമെന്നില്ല. മാധ്യമങ്ങളാണ്‌ ഇതെല്ലാം ഡിസൈൻ ചെയ്യുന്നത്‌.

ചോദ്യം:  ഇന്നത്തെ മാധ്യമങ്ങൾ മനുഷ്യരെ സ്വതന്ത്രരാക്കുന്നില്ല എന്നാണോ താങ്കൾ പറയുന്നത്‌.?
= പുതിയ സാങ്കേതികവിദ്യ, പുതിയതരം കേൾവിക്കാരെയും കാഴ്ചക്കാരെയും സൃഷ്ടിച്ചിട്ടുണ്ട്‌. കാഴ്ചയും കേൾവിയും,  എല്ലാത്തിനെക്കുറിച്ചും അഭിപ്രായം പറയാനുള്ള ഉത്തരവാദിത്തവും വിധിയുമാണ്‌. മാധ്യമങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്നത്‌ അരാഷ്ട്രീയതയാണ്‌. ഒരു യാഥാർത്ഥ്യത്തിനും വേണ്ടി അവ നിലകൊള്ളുന്നില്ല. അവ സൂപ്പർമാർക്കറ്റാണ്‌. പലതും അവിടെ ഷോപ്പിംഗ്‌ നടത്താം. വാർത്തകൾപോലും ഇന്ന്‌ ഷോപ്പിംഗിന്റെ ഭാഗമാണ്‌. ഒരു ചാനലിൽ  ഇഷ്ടമുള്ളത്‌ അഞ്ചോ പത്തോ മിനിട്ട്‌ കാണാം. അത്‌ ബോറടിച്ചാൽ അടുത്ത ചാനലിലുള്ളത്‌ ഷോപ്പിംഗ്‌ ചെയ്യാം. വലിയ സമരങ്ങളൊക്കെ, ചാനലുകൾക്ക്‌ വേണ്ടിയാണെന്ന തോന്നൽ ഉണ്ടാകുന്നു. രാഷ്ട്രീയസംഭവങ്ങൾ ചാനലുകൾക്ക്‌ മുമ്പിലിരുന്ന്‌ ആളുകൾ വിനോദപരിപാടിയായാണ്‌ വീക്ഷിക്കുന്നത്‌. തീർച്ചയായും ഉപകരണങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കിയ പുതിയ സംസ്കാരമാണിത്‌. മാധ്യമങ്ങൾ, വാർത്തയുണ്ടെന്ന്‌ കണ്ടാൽ എത്ര വേണമെങ്കിലും യാഥാസ്ഥിതികമാകും.
ചോദ്യം:  കാണികളുടെ മനസ്സും ഒരു ഷോപ്പിംഗ്മാൾ ആണോ?
= ഷോപ്പിംഗ്‌ മാൾ ഇന്ന്‌ സാംസ്കാരിക ജീവിതത്തിന്റെ പുതിയ അനുഭവമായി അവതരിപ്പിക്കുന്നു. മേൽത്തരം ബ്രാൻഡുകളെല്ലാം ഒരു കുടക്കീഴിൽ നിരത്തിയിരിക്കുന്നത്‌ കാണുന്നത്‌, വിനോദവും വിജ്ഞാനവുമാണ്‌. കൺസ്യൂമറിസം പുതിയ വിജ്ഞാനമേഖലയുമാണ്‌. ഫിസിക്സിലോ, മാത്തമാറ്റിക്സിലോ ഉന്നത ബിരുദമുള്ളവർ ഷോപ്പിംഗ്‌ മാളുകളിലെ ബ്രാൻഡഡ്‌ ലേഡീസ്‌ ഷോറൂമുകളിൽ നിരക്ഷരരായിരിക്കും. പുതിയ പുതിയ ഉൽപന്നങ്ങൾ എന്തിനാണെന്ന്പോലും അവർക്കറിയില്ലായിരിക്കും. പെൺകുട്ടികളും ആൺകുട്ടികളും ഉപയോഗിക്കുന്ന വസ്ത്രങ്ങൾ, ചെരുപ്പുകൾ, മറ്റ്‌ വസ്തുക്കൾ എന്നിവയെപ്പറ്റി ധാരാളം വിവരങ്ങൾ ശേഖരിക്കാനുണ്ട്‌. ഇതെല്ലാം പുതിയ വിജ്ഞാനരംഗമാണ്‌. അതുകൊണ്ട്‌ മാളുകൾ വിജ്ഞാനവേദിയുമാണ്‌. അവിടെ നൂറുകണക്കിന്‌ പേർക്കിരുന്ന്‌ ഭക്ഷണം കഴിക്കാവുന്ന ‘ഫുഡ്കോർട്ടുകൾ’ ഉണ്ട്‌. അലങ്കരിച്ച ആകർഷകമായ ആ ഫുഡ്കോർട്ടുകളിൽ സ്വസ്ഥമായിരുന്ന്‌ എന്തെങ്കിലും വാങ്ങി കഴിക്കുന്നത്‌ പുതിയ സാംസ്കാരികാനുഭവമാണ്‌. ഭക്ഷണത്തിന്റെ ലോകവും വിപുലമാണ്‌. പലതരം ഭക്ഷണം കമനീയമായി ഉണ്ടാക്കിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. പലതും ഓർഡർ കൊടുത്താലേ തയ്യാറാക്കൂ. ഓർഡർ കൊടുത്ത്‌ ഉണ്ടാക്കികൊണ്ടുവരുന്നതുവരെ കാത്തിരിക്കുന്നത്‌, വീട്ടനുഭവം കൂടിയാണ്‌. അതുകൊണ്ട്‌ ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നതും അതുവഴി സാമൂഹ്യജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമാകുന്നതും പുതിയ സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തനമാണ്‌. ചിലപ്പോൾ അഞ്ചോ ആറോ പേർ വന്നേക്കാവുന്ന, സായാഹ്നങ്ങളിലെ കഥകളി അവതരണത്തിലോ, കവിയരങ്ങിലോ കിട്ടാത്ത സാംസ്കാരിക പങ്കാളിത്തം ഈ മാളുകളിലെ ഭക്ഷണ വേളയിലും കളികളിലും ലഭിക്കുന്നു, കഥകളിയവതരണത്തിലും കവിയരങ്ങിലും, വെറുതെ കാണിയായി ഇരിക്കാനേ പറ്റൂ. എന്നാൽ ആധുനിക ഫുഡ്കോർട്ടിലോ, മാളിലോ, അമ്യൂസ്‌മന്റ്‌  പാർക്കിലോ  ഉപഭോക്താവിന്‌, കലാസ്വാദകന്‌, കാണിക്ക്‌ കുറേക്കൂടി പങ്കാളിത്തം ലഭിക്കുന്നു. അയാൾ മറ്റൊരാളുടെ കല ആസ്വദിക്കുന്ന ‘കൺസ്യൂമർ’ അല്ല ; അതിനെ ശരിക്കും അവനവന്റെ ഭാഗമാക്കി, സ്വാതന്ത്യം രുചിക്കുന്ന ഉപഭോക്താവായി മാറുകയാണ്‌.
ചോദ്യം: ഇതെല്ലാം താങ്കൾ പറഞ്ഞപോലെ ‘തുണ്ടുകളുടെ ജീവിതമല്ലേ?



= അനുഭവങ്ങൾ തുണ്ടുകളാണ്‌. ബൃഹത്തായ അനുഭവങ്ങൾക്കായി മൂന്നോ നാലോ മണിക്കൂർ അടച്ചിട്ട മുറിയിലിരിക്കുന്ന കാലം കഴിഞ്ഞു. സിനിമയുടെ മരണം ഇങ്ങനെ സംഭവിക്കുന്നു. വൻ സിനിമകൾ കാണാൻ, മറ്റെല്ലാം മാറ്റിവച്ച്‌ മണിക്കൂറുകൾ ചെലവഴിക്കാൻ ഇന്ന്‌ പലർക്കും കഴിയാറില്ല. തിരക്കുള്ള ജീവിതത്തിൽ, മണിക്കൂറുകൾ വെറുതെ ഇരുന്ന്‌ കൊടുക്കാനില്ല. ആ മണിക്കൂറുകളെ നമുക്ക്‌ കൂടി പങ്കാളിത്തമുള്ള സാംസ്കാരിക ജീവിതമാക്കാനാണ്‌ നാം ശ്രമിക്കുക. അതുകൊണ്ട്‌ തുണ്ടുകൾ, അത്‌ റിംഗ്ടോണുകളാകാം, പരസ്യങ്ങളാകാം, ടെലിവിഷൻ ഗാനങ്ങളാകാം, യു ട്യൂബുകളാകാം, എസ്‌.എം.എസ്സുകളാകാം… നമുക്കുകൂടി പങ്കാളിത്തമുള്ള സാംസ്കാരിക ഉൽപന്നങ്ങൾ കൂടിയാണ്‌.
ചോദ്യം:  സംസ്കാരത്തിന്റെ നിർമ്മാതാവ്‌ എന്ന നിലയിൽ ഇന്നത്തെ കലാകാരനെ താങ്കൾ എങ്ങനെയാണ്‌ വീക്ഷിക്കുന്നത്‌?
= ഇന്നത്തെ കലാകാരൻ കലയുടെ സ്രഷ്ടാവല്ല. അയാൾക്കതിനു കഴിയില്ല. അയാൾ വസ്തുക്കൾ കൂട്ടിഘടിപ്പിക്കുന്ന (assemble)തിലൂടെയാണ്‌ കലയുണ്ടാക്കുന്നത്‌. ഒന്നിനും ഒറ്റയ്ക്ക്‌ കലയാകാൻ കഴിയില്ല. അത്‌ എവിടെ, എങ്ങനെ സംയോജിക്കുന്നു എന്നതിനാണ്‌ പ്രാധാന്യം. തേനീച്ചക്കൂടിന്റെ നിർമ്മാണത്തിൽ കലയുണ്ട്‌. പക്ഷേ, അത്‌ കളയാണെന്ന്‌ അവകാശപ്പെടാൻ തേനീച്ചകൾ ശ്രമിക്കുന്നില്ല. കാരണം, ആ നിർമ്മാണം അവയുടെ ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്‌. പ്രകൃതിയിലെ വസ്തുക്കളിലെല്ലാം വിസ്മയിപ്പിക്കുന്ന തലമുണ്ട്‌. അത്‌ നമ്മെ സങ്കൽപിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു. മഴവില്ലിൽ, പുലരിയിൽ എല്ലാം കലയുണ്ട്‌. പാമ്പ്‌ ഇഴയുന്നതിൽപ്പോലും കലയുണ്ട്‌. ഈ മൗലിക സ്വഭാവമുള്ള കലാവസ്തുക്കളെ മനുഷ്യൻ എവിടെ പ്രതിഷ്ഠിക്കുന്നു എന്നതിലാണ്‌ കലയുടെ അർത്ഥം തേടേണ്ടത്‌. പലനിറങ്ങളെ പല അർത്ഥങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിക്കുന്നതുപോലെ, പല സംജ്ഞകളെ, ദൃശ്യങ്ങളെ ചേർത്ത്‌ ഒരിടത്ത്‌ കലയുണ്ടാക്കുന്നു. അതിനു ഒരിടം വേണം. അത്‌ കടലാസാകാം, പ്രകൃതിയാകാം. പഴയ ഫോട്ടോഗ്രാഫുകൾ, പെയിന്റിംഗുകൾ എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച്‌ പോസ്റ്ററോ, ഗ്രാഫിക്സോ ഉണ്ടാക്കാം. ഓരോന്നിനും സ്വന്തമായുള്ള അർത്ഥം ഒരിടത്ത്‌ ഒന്നിച്ച്‌ അണിനിരക്കുന്നതോടെ മാറി മറ്റൊരു അർത്ഥമുണ്ടാകുന്നു. ഇതാണ്‌ നിരാസവും നിർമ്മാണവും. പരമ്പരാഗതമായി വാക്കുകൾക്കുള്ള അർത്ഥത്തെ, വിചിത്രമായ സംയോജനങ്ങളിലൂടെ തകർത്ത്‌ പുതിയ അർത്ഥം സൃഷ്ടിക്കാനായാൽ സാഹിത്യമുണ്ടാകും. ഇതിലൂടെ വാക്കുകളിലെ മൗലികമായ അർത്ഥത്തെ തന്നെ നവീകരിക്കാനാകും. എല്ലാ വസ്തുക്കളെയും ഇങ്ങനെ മൗലികതയിൽ നിരസിച്ച്‌, കലാകാരൻ പുനർനിർമ്മിക്കുമ്പോഴാണ്‌ കലയുണ്ടാകുന്നത്‌.
ചോദ്യം: സാങ്കേതിക ഉപകരണങ്ങൾ ജീവിതത്തിൽ അമിത പ്രാധാന്യം നേടുമ്പോൾ കലയുടെ ആത്മീയത മരിക്കുകയല്ലേ?
=  കലയുടെ അത്മീയത പുസ്തകങ്ങളിൽ നിന്ന്‌ മാത്രം ജനിക്കുന്നതല്ല. ആളുകൾക്ക്‌ പങ്കാളിത്തമുള്ള കലയാണ്‌ ഇന്ന്‌ അവർ തേടുന്നത്‌. മൂകരായി, വെറും കാഴ്ചക്കാരായി, ഇരകളായി കലാരചനകൾക്ക്‌ മുമ്പിൽ നിൽക്കാൻ ഇന്ന്‌ അധികം പേരും തയ്യാറാവുകയില്ല. മനുഷ്യന്റെ സകലപ്രവൃത്തികളിലേക്കും കലയുടെയും സംസ്കാരത്തിന്റെയും അടയാളങ്ങൾ കടന്നുചെന്നിരിക്കയാണ്‌. ഇത്‌ ഇന്നത്തെ കലയുടെ ജനാധിപത്യമാണ്‌. മെഡിക്കൽ ഉപകരണങ്ങൾ, ഇലക്ട്രിക്കൽ സാമഗ്രികൾ, കമ്പ്യൂട്ടറുകൾ, മൊബൈൽ ഫോണുകൾ, ഭക്ഷ്യവിഭവങ്ങൾ (കേക്കുകൾ, കറികൾ) എന്നിവയിലെല്ലാം കലയുടെ ടച്ച്‌ ഇന്ന്‌ നിർബന്ധമാണ്‌. കലയുടെയല്ല, സംസ്കാരത്തിന്റെ സ്പർശമാണ്‌ എവിടെയും. എന്താണ്‌ ഈ സംസ്കാരം? ഇത്‌ ഏതെങ്കിലും ദേശത്തിന്റെയോ, മതത്തിന്റെയോ ചിഹ്നങ്ങളോ, ശൈലികളോ, പൈതൃകമോ ഒന്നുമല്ല. സംസ്കാരത്തെ ഇനിമേൽ കള്ളികളിലാക്കാനും കഴിയില്ല. എല്ലാ ദേശങ്ങളും എല്ലാവരുടേതുമാണ്‌. മെഡിക്കൽ പരിശോധനകൾക്കുള്ള ഉപകരണങ്ങളുടെ നിർമ്മാണപരമായ ഭംഗി ആ വസ്തുക്കളെ പെട്ടെന്ന്‌ സംസ്കാരവൽക്കരിക്കുന്നു. കമ്പ്യൂട്ടർ ടെംപ്ലേറ്റുകൾ എത്ര കലാപരമായാണ്‌ തയ്യാറാക്കുന്നത്‌! ഏറ്റവും അതിശയിപ്പിക്കുന്നത്‌, മൊബെയിൽ ഫോണുകളും ഇലക്ട്രോണിക്സ്‌ ഉൽപന്നങ്ങളുമാണ്‌. ഇവയെല്ലാം ഉപയോഗപ്രദമായ സാമഗ്രികൾ എന്നപോലെ കലാവസ്തുക്കളുമാണ്‌. സാങ്കേതികമായ അറിവ്‌, കലയുടെ ഉപയോഗത്തെപ്പറ്റിയുള്ള ചിന്തയ്ക്കും വികാസം നൽകി. കല ഇന്ന്‌ പ്രത്യേകസിദ്ധിയുള്ളവരുടെ മാത്രം വൈകാരിക പ്രശ്നമല്ല. അത്‌ സന്തോഷിക്കാനും ആലോചിക്കാനും കഴിവുള്ള ആർക്കും കടന്നു ചെല്ലാവുന്ന മേഖലയാണ്‌. മറ്റൊരു രീതിയിൽ പറഞ്ഞാൽ, കല  ഇന്ന്‌  ആളുകളുടെ ഉപഭോക്തൃവസ്തുവാണ്‌. അവരത്  പ്രത്യേകം ചതുരത്തിൽ ഒരുക്കി നിർത്തിയല്ല ഉൾക്കൊള്ളുന്നത്‌. കലയാണെന്ന്  പറഞ്ഞ്‌ ആസ്വദിക്കാനായി തയ്യാറെടുക്കുന്നതിനു മുമ്പുതന്നെ അത്‌ സംസ്കാരമായി അവരുടെയുളളിൽ കടന്നുചെന്നിരിക്കും. ഡിവിഡി പ്ലേയറിലുള്ള പുതിയതരം സ്വിച്ച്ബട്ടനുകൾ രൂപകൽപന ചെയ്യുന്നതിൽ ഡിസൈനിംഗും കലയുമുണ്ട്‌. വസ്തുക്കളുടെ പുനക്രമീകരണം, വൈകാരികാനുഭൂതി, രൂപഭംഗി എന്നിവയെല്ലാം ഒരു ബട്ടനെ  ഇന്ന്‌ പ്രിയങ്കരമാക്കുന്നു. ഇതെല്ലാം ചേർന്നാണ്‌ വസ്തുവിന്റെ ഉപയോഗം സമകാലീനമായ  സംസ്കാരവൽക്കരണമായി മാറുന്നത്‌. കല വസ്തുവിലേക്ക്‌ ചേർക്കുന്ന ഭംഗി ഉപഭോക്താവിനെ സംസ്കാരവൽക്കരിക്കുന്നതിൽ വലിയ പങ്കുവഹിക്കുന്നു. കലയും വാണിജ്യവും ചേർന്നാണ്‌ സംസ്കാരവൽക്കരണത്തിനു ശക്തിവർദ്ധിപ്പിക്കുന്നത്‌.
ചോദ്യം:  വ്യാജയാഥാർത്ഥ്യങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്ന ആധുനിക മാധ്യമങ്ങളെപ്പറ്റി താങ്കൾ എഴുതിയതോർക്കുന്നു. മാധ്യമങ്ങളുടെ വ്യാജയാഥാർത്ഥ്യങ്ങൾ ആളുകൾ വിശ്വസിക്കുമോ?
= ഇക്കാലത്ത്‌ ആർക്കാണ്‌ വിശ്വസിക്കാൻ താത്പര്യം? ഒരു വാണിജ്യ സിനിമയിലെ നായകൻ സകല പ്രതിസന്ധികളെയും തരണം ചെയ്ത്‌, അനേകം പേരെ വകവരുത്തി മുന്നേറുന്നത്‌ ആളുകൾ തലകുലുക്കി സമ്മതിക്കുന്നു. എന്നാൽ അതിൽ വിശ്വസിക്കുന്നുണ്ടോ? വിശ്വാസം ഇന്നത്തെ സമൂഹത്തിൽ ധൂർത്താണ്‌. വിശ്വാസത്തിനു മുടക്ക്‌ മുതൽ കൂടുതലുണ്ട്‌. ദൈവത്തിൽപ്പോലും ആളുകൾ വിശ്വസിക്കുന്നില്ല; വേണമെങ്കിൽ ദൈവം നമ്മളിൽ വിശ്വസിക്കട്ടെ എന്ന നിലപാടു കാണാം. ദൈവം എങ്ങനെ നമ്മളിൽ വിശ്വസിക്കും? ദൈവത്തിനു പ്രിയങ്കരമായേക്കാവുന്ന കാര്യങ്ങൾ യാന്ത്രികമായി ചെയ്യുക. സ്വയം പ്രദർശിപ്പിക്കുകയാണ്‌ ഇന്നത്തെ ഭക്തൻ ചെയ്യുന്നത്‌. ദൈവം അവനിൽ വിശ്വസിക്കുന്നതിനാവശ്യമായ ഭൗതിക സാഹചര്യം സൃഷ്ടിക്കുകയാണ്‌ ചെയ്യുന്നത്‌. ഈ മനോഭാവം മാധ്യമങ്ങളും പുലർത്തുന്നു.
 മാധ്യമങ്ങൾ ഒരു പ്രശ്നത്തെപ്പറ്റി തന്നെ പലതരം വീക്ഷണങ്ങൾ അവതരിപ്പിക്കുന്നു. ഒന്നും അവർ വിശ്വസിക്കുന്നില്ല. നമുക്ക്‌ വേണമെങ്കിൽ വിശ്വസിക്കാം. ആ വ്യാഖ്യാനങ്ങളെ വിശ്വസിക്കാനാവശ്യമായ വഴി തെളിച്ചിട്ട ശേഷം അവർ പിന്മാറുന്നു. പിന്നീടത്‌ നമ്മുടെ വിധിയായി മാറുന്നു. ഈ വിധിയുടെ ദുരിതം മനസ്സിലാക്കിയ പ്രേക്ഷകർ (വായനക്കാർ) വാർത്തകളെയും വിശകലനങ്ങളെയും വിശ്വസിക്കുകയല്ല ചെയ്യുന്നത്‌, സിനിമയിലെന്നപോലെ ആസ്വദിക്കുകയാണ്‌. അതുകൊണ്ട്‌ പ്രേക്ഷകർക്ക്‌ യഥാർത്ഥ വസ്തുത വേണ്ട, നാടകീയത മതി. മന്ത്രി കെ.എം.മാണി ഒരു പ്രശ്നത്തെപ്പറ്റി ഡൽഹിയിൽ നടത്തിയ പ്രസ്താവന വിവാദമായപ്പോൾ അദ്ദേഹം കൊച്ചിയിലെത്തി അത്‌ നിഷേധിച്ച ശേഷം കൂടുതൽ വിശദീകരണം നൽകി. അതും പ്രശ്നമായപ്പോൾ തിരുവനന്തപുരത്ത്‌ മുന്നാമതൊരു വ്യാഖ്യാനം കൂടി നൽകി. ഇങ്ങനെ ഒരേ സംഗതിതന്നെ വിഭിന്നമായ രീതിയിൽ, ഒരാൾ തന്നെ വ്യാഖ്യാനിക്കുമ്പോൾ അത്‌ സിനിമാറ്റിക്കാവുന്നു, യാഥാർത്ഥ്യമല്ല. മൂന്ന്‌ വ്യാഖ്യാനങ്ങളും കണ്ട്‌ ആസ്വദിച്ചശേഷം പ്രേക്ഷകൻ തൃപ്തിയോടെ ഉറങ്ങാൻ പോകുന്നു. നേതാവ്‌ കൂടുതൽ ലൈവാകാൻ ഇത്‌ സഹായിക്കും. പണ്ടത്തെപ്പോലെ, നേതാവ്‌ ഇന്ന്‌ നേതൃസ്ഥാനത്ത്‌ മാത്രമല്ല ഉള്ളത്‌, ലൈവാക്കുക എന്ന ചുമതല   അദ്ദേഹത്തിനുണ്ട് . ലൈവാകാൻ പ്രതികരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കണം. ഈ പ്രതികരണങ്ങൾ (അത്‌ പരസ്പരവിരുദ്ധമാണെങ്കിലും) നേതാവിനെ പുതിയ മാധ്യമങ്ങളിലൂടെ സംസ്കാരവൽക്കരിക്കുന്നു.
 രാഷ്ട്രീയം ഇന്ന്‌ ടെക്നോളജിയുടെ സഹായത്തോടെയാണ്‌ സംസ്കാരമാകുന്നത്‌. ടെലിവിഷൻ, മൊബൈൽ ഫോൺ, ഇന്റർനെറ്റ്‌ തുടങ്ങിയ ആധുനിക സാങ്കേതിക സഹായമില്ലെങ്കിൽ ഇന്ന്‌ രാഷ്ട്രീയം അനുഭവിക്കാനോക്കുമോ? നേതാക്കളെല്ലാം ഈ മാധ്യമങ്ങളിലൂടെയാണല്ലോ വരുന്നത്‌.
ചോദ്യം:  എന്താണ്‌ നവാദ്വൈതം? അത്‌ ശ്രീശങ്കരന്റെ അദ്വൈതത്തിന്റെ നവീകരണമാണോ?
= നിമിഷത്തിലാണ്‌ ജീവിതമെന്ന്‌ പ്രസ്താവിച്ചല്ലോ. ഓരോ നിമിഷവും പുതുതായി ജനിക്കുകയാണ്‌, ഇന്നലെ കണ്ട പൂവല്ല ഇന്നത്തേത്‌. ഓരോ നിമിഷം  കഴിയുന്തോറും കാലത്തിന്റെ വളർച്ചയുണ്ടാകുന്നു. ഒരു മുട്ട പൊട്ടുമ്പോഴും, ശലഭം പിറക്കുമ്പോഴും കാലം വികസിക്കുന്നു. പിന്നീട്‌ ആ കാലത്തിനു പൂർവ്വസ്ഥിതിയിലേക്ക്‌ മടങ്ങാൻ കഴിയില്ല. നവാദ്വൈതത്തിലും ഈ വളർച്ചയുണ്ട്‌. നവാദ്വൈതത്തിലും കാലത്തിലൂടെയുള്ള സഞ്ചാരം പ്രധാനമാണ്‌. ഓരോ നിമിഷത്തിലും കാലം വളരുന്നതുപോലെ നമ്മളും  വളരുകയാണ്‌. പുതുതാകാൻ വിധിക്കപ്പെട്ട നമുക്ക്‌ പഴയ വഴികളിലൂടെ എത്തിച്ചേരാൻ ഒരിടമില്ല. ഇതാണ്‌ ഏകാന്തത. വഴികളിൽ തനിച്ചാകുന്ന അവസ്ഥ. ജലത്തെപ്പോലെ പിന്നോട്ട്‌ ഒഴുക്കില്ല. മുന്നോട്ടുള്ള ഒഴുക്ക്‌ പ്രവചിക്കാനുമാകില്ല. അപ്രവചനീയമായ ഏകാന്തതയാണിത്.
 ഏത്‌ വസ്തുവിനും സ്വയം നിരസിക്കാനുള്ള അവകാശമുണ്ട്‌. മാനസികമായും സൗന്ദര്യാത്മകമായും ചിന്താപരമായും ഇതല്ല, ഇതല്ല എന്ന്‌ പറയാനുള്ള സത്യസന്ധതയും ഉത്തരവാദിത്തവുമുണ്ട്‌. സ്വന്തം അവസ്ഥയിലേക്ക്‌ വളരെ ജാഗ്രതയോടെ നോക്കുന്നവർക്ക്‌, പ്രത്യേകിച്ചും സ്വയം നിരസിക്കാനുള്ള വാഞ്ചയുണ്ടാകും. 

 കല്ലിനും മരത്തിനുമെല്ലാം ഓരോ കാഴ്ചയിലും നമ്മൾ കൊടുക്കുന്ന അർത്ഥം കൂടിയുണ്ട്‌. വിവിധ മൂലകങ്ങളെ കൂട്ടിയോജിപ്പിച്ച്‌, മനുഷ്യന്‌ പുതിയ അർത്ഥമേഖലകൾ സൃഷ്ടിക്കാം. വീടുണ്ടാക്കിയാൽ മാത്രം പോരാ, അത്‌ മനസ്സിനിണങ്ങുന്ന തരത്തിലാക്കാൻ മുറ്റത്ത്‌ ചെടികളോ, കല്ലുകളോ വേണം. മുറിയിൽ ചിത്രങ്ങളാകാം. ചുമരിലെ നിറങ്ങൾ പോലും നമ്മുടെ മനസ്സിനെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കും. പല വസ്തുക്കളും നിറങ്ങളും കൂട്ടിയോജിപ്പിച്ച്‌ നാമുണ്ടാക്കുന്ന യുക്തിയുടെ പുതിയ മിഥ്യയാണിത്‌. ഇതിനെ സൗന്ദര്യമെന്നും വിളിക്കാം. ഇത്‌ പുറമേ നിന്ന്‌ വരുന്നവരുടെ സൗന്ദര്യശാസ്ത്രമാകണമെന്നില്ല. നമ്മുടെ തന്നെ ഭാവനയാണ്‌. നമ്മുടെ തന്നെ സംസ്കാരവൽക്കരണമാണിത്‌. ഇത്‌ നിരാസവും നിർമ്മാണവുമാണ്‌. ജീവിതം ഓരോനിമിഷത്തിലും മറവിയായും ഓർമ്മയായും, ഈ നിരാസവും നിർമ്മാണവും സാക്ഷാത്കരിക്കുന്നു. മറവി നിരാസമാണ്‌. മറവിയെ മാത്രമാണ്‌ ടിവി ചാനലുകൾ നിർമ്മിക്കുന്നത്‌. സംസ്കാരം മറവിയുടേതു കൂടിയാണ്‌. നാം  ഓരോ സംസ്കാരത്തെയും ഏത്‌ കാലത്തിന്റെ, പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെയെന്ന്‌ നോക്കാതെ  യഥേഷ്ടം എടുത്ത്‌ ഉപയോഗിക്കുകയാണ്‌ . ഫൈവ്സ്റ്റാർ ഹോട്ടലുകളിൽപ്പോലും ഓലക്കുടയും കഥകളി രൂപങ്ങളും കാണാം. അതുപോലെ സാധാരണ ഗ്രാമീണ ഹോട്ടലുകൾപോലും ഉയർന്നതരം ടൈലുകളും പൂക്കളും ഉപയോഗിക്കുന്നത്‌ കാണാം. മറവി പുതിയ മറവികൾ നിർമ്മിക്കുന്നു. ഓർക്കുന്നത്‌ മറവിയെയാണ്‌. ഈ നിരന്തര മാറ്റത്തിന്റെ പ്രവാഹാത്മകതയാണ്‌ നവാദ്വൈതം. പ്രവാഹാത്മകത, നിരാസം, മറവി, നിർമ്മാണം, ഒഴുക്ക്‌, നവീകരണം അല്ലാതെ മറ്റൊന്നും ഇല്ല. ഇതാണ്‌ പുതിയ അദ്വൈതം.
( ‘എഴുത്ത്‌ ഓൺലൈനി’നുവേണ്ടി ശൈലേഷ്‌ തൃക്കളത്തൂരുമായി സംസാരിച്ചത്‌)

Thursday, July 21, 2011

വേഗത എന്ന ഉപഭോഗവസ്തുവും നവാദ്വൈതവും


എം.കെ.ഹരികുമാർ




"ഡിജിറ്റൽ, ഇന്റർനെറ്റ്‌ വ്യവഹാരങ്ങളിൽ ഒരാൾ ഇടപെടുന്നതു തന്നെ കലാപ്രവർത്തനമാണ്‌"  -


 ഇന്നത്തെ ജീവിതത്തിന്റെ സ്പീഡ്‌ പലവഴിക്ക്‌ വന്ന്‌ ചേർന്നതാണ്‌. ഒരിടത്ത്‌ നേരത്തെ എത്തണം, നേരത്തെ അറിയണം എന്നീ വിചാരങ്ങളാണല്ലോ സ്പീഡിൽ നമ്മെ കൊണ്ടെത്തിക്കുന്നത്‌. വെറും മത്സരബുദ്ധിയോടുകൂടി മാത്രം സ്പീഡിനെ ആശ്രയിക്കുന്നവരും കണ്ടേക്കാം. അത്‌ കേവലസ്പീഡാണ്‌. ഒരാവശ്യവുമില്ലെങ്കിലും വേഗത്തിൽ പോകുന്നവരുണ്ട്‌. വേഗം അവർക്ക്‌ മറ്റൊരു പ്രമേയമാണ്‌. വേഗത്തിൽ അവർ ജീവിക്കുന്നു. വേഗതയിലൂടെ അവർ സ്വയം ആവിഷ്കരിക്കുകയാണ്‌. പലതരം വേഗങ്ങളുണ്ട്‌. ഓട്ടോമൊബെയിൽ, സ്പോർട്ട്സ്‌ രംഗങ്ങളിലുള്ള വേഗത ഇതിന്റെ ഭാഗമാണ്‌. ഉപകരണമോ സ്വന്തം ശരീരം തന്നെയോ ഉപയോഗിച്ച്‌ നാം വേഗതയെ അറിയുന്നു. എന്നാൽ ഇതിനെല്ലാം അപ്പുറത്തേക്ക്‌ ജീവിതവേഗം മാറിപ്പോയിരിക്കുകയാണ്‌. ഇന്നത്തെ വേഗം നിലനിൽപനോ മറ്റുള്ളവർക്ക്‌ ഒപ്പമെത്താനോ ആണ്‌. ഈ ഒപ്പമെത്തൽ മാനസികപ്രശ്നമാണ്‌. മാനസികമായ ദുരിതവും ഉന്മാദവുമാണ്‌, ഒരേസമയം.
 ഈ വേഗത്തെ ഇന്ന്‌ പലവഴിക്ക്‌ സംസ്കാരവൽക്കരിച്ചാണ്‌ നമ്മൾ ജീവിക്കുന്നത്‌ എന്നത്‌ യാഥാർത്ഥ്യമാണ്‌. വേഗം ഇന്ന്‌ സാംസ്കാരിക രൂപകമാണ്‌. അതിന്റെ പല കൈവഴികൾ, ആവിഷ്കാര ഉപാധികൾ ഇന്നുണ്ട്‌. ഗോ‍ാഗിളൈസേഷൻ (Googlization) 'ലൈവ്‌' ഷോ, അചരിത്രവൽക്കരണം, വലിച്ചെറിയൽ, നൈമിഷികത, എന്നീ സാംസ്കാരിക കേന്ദ്രങ്ങളിലൂടെയാണ്‌ വേഗം എന്ന ഉപഭോഗവസ്തു ഇന്ന്‌ ചെലവാക്കപ്പെടുന്നത്‌. വേഗത ഉപഭോഗവസ്തുവാകുന്നതിനു, സാങ്കേതികമാധ്യമ രംഗങ്ങളിലെ നൂതനത്വമാണ്‌ വഴിയൊരുക്കുന്നത്‌. പലതരം ഉപകരണങ്ങൾ പ്രവഹിക്കുകയാണ്‌. എല്ലാ ഉപകരണങ്ങളുടെയും നിർമ്മാണവും പ്രവർത്തനരീതിയും സൗന്ദര്യവും ഏകോപിപ്പിക്കുന്നതും ലക്ഷ്യമാക്കുന്നതും ഈ വേഗതയെ മുന്നിൽ കണ്ടാണ്‌. എല്ലാ ഉപകരണങ്ങളും വേഗതയ്ക്ക്‌ പ്രാധാന്യം കൊടുക്കുന്നു. വാഷിംഗ്‌ മേഷിൻ, കമ്പ്യൂട്ടർ, ഇന്റർനെറ്റ്‌, ഐയൺബോക്സ്‌, ഓട്ടോമൊബെയിൽ, മൊബെയിൽഫോൺ,  മെഡിക്കൽ ഉപകരണങ്ങൾ, ക്യാമറ, തുടങ്ങിയവയ്ക്കെല്ലാം വേഗത ഘടകമാണ്‌. വേഗത പലപ്പോഴും ആകർഷകമായ മുദ്രാവാക്യമായി രൂപപ്പെടുന്നുണ്ട്‌. വേഗതയില്ലെങ്കിൽ ക്യാമറ, ഓട്ടോമൊബെയിൽ വ്യവസായം തന്നെയില്ല. വേഗതയെ ഇന്ന്‌ വൻശക്തിയാക്കുന്നത്‌, തീർച്ചയായും സാങ്കേതികശാസ്ത്രമാണ്‌. അതിനനുസരിച്ച്‌ മനുഷ്യന്‌ ഓടാതിരിക്കാനാവില്ല. കാലത്തിന്റെ വേഗത വർത്തമാനകാലത്തിലാണ്‌ കത്തിപ്പടരുന്നത്‌. ചിലപ്പോൾ ഒരു കാലമേയുള്ളു; അത്‌ വർത്തമാനകാല നിമിഷമാണ്‌.
ഗൂഗിളൈസേഷൻ
 സെർച്ച്‌ എഞ്ചിനായ (Search Engine)ഗോ‍ാഗിൾ (Google)ഇന്ന്‌ മൂല്യത്തെയും വസ്തുവിനെയും ലെവൽചെയ്ത്‌ ഒരുപോലെയാക്കിക്കൊണ്ട്‌ പുതിയ സംസ്കാര വ്യതിയാനം (Cultural Shift)സാധ്യമാക്കിയിരിക്കുന്നു. ആവശ്യമുള്ളതും ആവശ്യമില്ലാത്തതും എന്ന വിഭജനം നമുക്കുണ്ടാകാം. എന്നാൽ ഗോ‍ാഗിളിനതില്ല. ഇത്‌ മൂല്യങ്ങളെപ്പറ്റി നിലനിന്ന സകല മുൻഗണനാക്രമങ്ങളെയും തെറ്റിച്ചിരിക്കയാണ്‌. ഗൂഗിളിന്‌  സാംസ്കാരികമായ ഉച്ചനീചത്വമോ ശ്രേണിയോ ഇല്ല. സെർച്ച്‌ എഞ്ചിൻ എന്ന നിലയിൽ അതിന്റെ ജോലി, നാം എന്ത്‌ ആവശ്യപ്പെടുന്നുവോ അത്‌ കൊണ്ടുവന്ന്‌ തരുക എന്നതാണ്‌. ഷേക്സ്പിയറെയും ബിൻലാദനെയും അത്‌ ഒരുപോലെയാണ്‌ കാണുന്നത്‌. മൂല്യങ്ങളുടെ പൈന്തുടർച്ചയോ ചരിത്രമോ ഇവിടെയില്ല. എല്ലാത്തിനും ഒരേ പ്രാധാന്യം. നാടുവാഴിത്ത കാലഘട്ടത്തിലാണെങ്കിൽ, ഇഷ്ടമില്ലാത്തതെല്ലാം കുഴിച്ചുമൂടുകയായിരിക്കും ചെയ്യുക. ചരിത്രത്തെ അത്‌ ഇഷ്ടമുള്ള രീതിയിലാവും ചിത്രീകരിക്കുക. ഗൂഗിൾവൽക്കരണത്തിലൂടെ ആർക്കും എന്തും യഥേഷ്ടം തിരഞ്ഞെടുക്കാനുള്ള അവസരമുണ്ടാകുന്നു. വസ്തുക്കൾ അറിവുകളായാണ്‌, ഇവിടെ നിലനിൽക്കുന്നത്‌. അത്‌ ജനാധിപത്യപരമായ സ്വാതന്ത്ര്യമാണ്‌. ഏത്‌ വസ്തുവിനെപ്പറ്റിയുള്ള അറിവും എല്ലാവർക്കുമുള്ളതാണ്‌. എന്നാൽ ഡിജിറ്റൽ സാങ്കേതികവിദ്യയിലൂടെ, എല്ലായിടത്തും ഒരേസമയം, (ഏത്‌ സമയത്തും) പ്രാപ്യമാകുന്നു. പുസ്തകങ്ങൾക്ക്‌ സാധിക്കാത്ത വിപ്ലവമാണിത്‌. ഗൂഗിൾ  പേജുകൾ ലോകത്ത്‌ എല്ലായിടത്തും ഒരേപോലെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.

ഭരണാധികാരികൾക്കോ ഏകാധിപതികൾക്കോ ഇഷ്ടപ്പെട്ടാലും ഇഷ്ടപ്പെട്ടില്ലെങ്കിലും ഒന്നുമല്ലെന്ന സമീപനമാണിത്‌. നാളത്തെ ലോകത്തിന്റെ വ്യക്തിവാദപരമായ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെയും ജനാധിപത്യപരമായ നിലനിൽപ്പിന്റെയും സാർവ്വലൗകികമായ വീക്ഷണത്തിന്റെയും സൂചനകൾ ഗൂഗിളൈസേഷൻ  നൽകുന്നു. വിവരങ്ങളിലേക്ക്‌ നിങ്ങൾക്ക്‌ എത്രവേഗത്തിൽ എത്താൻ കഴിയുമെന്ന്‌ നിശ്ചയിക്കുന്നത്‌ ഗൂഗിളാണ്‌. മാത്രമല്ല, ഒന്നിനെയും കൂടെക്കൊണ്ടുനടക്കുകയോ ഓർമ്മകൾകൊണ്ട്‌ ഭാരം ചുമക്കുകയോ ചെയ്യേണ്ട സാഹചര്യവുമില്ല. ആവശ്യമുള്ളപ്പോൾ ഒരാൾക്ക്‌ സാംസ്കാരിക ജീവിയാകാം, അയാളുടെ ഇഷ്ടംപോലെ. അതും പ്രാദേശികമായല്ല, ലോകനിലവാരത്തിലും വീക്ഷണത്തിലും.  ഇന്നത്തെ സംസ്കാരത്തിന്റെ പൊതുസ്വഭാവങ്ങളെല്ലാം ഗൂഗിളൈസേഷ്നിലുണ്ട്. ഒരു വസ്തുവിനും അമിത പ്രാധാന്യമില്ല. എല്ലാം മറന്നാലും ഓർമ്മിക്കാം. ഓർമ്മകൾ നിർവ്യക്തീകരിക്കപ്പെട്ടവയാണ്‌. വ്യക്തികൾക്കാവശ്യമുള്ള സാംസ്കാരിക വസ്തുക്കളാണ്‌ ഓർമ്മകൾ. ഓർമ്മകൾ, ചിലപ്പോൾ വൈകാരികം പോലുമല്ല. അത്‌ വസ്തുക്കളുടെയിടയിലെ ഒന്നുമാത്രമാണ്‌. ഏത്‌ വസ്തുവിനും പ്രതിനിധാനമാകാം, സ്വയം പ്രതിനിധീകരിക്കാം; മറ്റൊന്നാകാനും അവസരമുണ്ട്‌. ഗൂഗിൾ  ഇത്‌ മൂന്നും സാക്ഷാത്കരിക്കുന്നു. പൂവിനോ കാക്കയ്ക്കോ ടോൾസ്റ്റോയ്ക്കോ മറ്റൊന്നിന്റെ പ്രതീകം എന്ന നിലയിൽ ഗോ‍ാഗിളിലൂടെ അന്വേഷിക്കപ്പെടാനുള്ള സാഹചര്യം എപ്പോഴുമുണ്ട്‌. ടോൾസ്റ്റോയിയെ സെർച്ച്‌ ചെയ്യുന്നത്‌ ടോൾസ്റ്റോയിക്ക്‌ വേണ്ടിയല്ല, ആ കാലത്തെപ്പറ്റിയും സഹപ്രവർത്തകരെപ്പറ്റിയും അറിയാനാകാം. ടോൾസ്റ്റോയിയെപ്പറ്റി കൂടുതൽ അറിയാനും സെർച്ച്‌ ചെയ്യാം. ടോൾസ്റ്റോയിലൂടെ, കൃത്രികളിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട അറിവുകളും അദ്ദേഹത്തെപ്പറ്റി മറ്റുള്ളവർ പറഞ്ഞിട്ടുള്ള കാര്യങ്ങളും മനസ്സിലാക്കിക്കൊണ്ട്‌, അദ്ദേഹത്തിനു ശേഷമുണ്ടായ കാലത്തെ അറിയാനുമാകാം. ടോൾസ്റ്റോയിയെപ്പറ്റിയുള്ള വ്യാഖ്യാനങ്ങൾ ചിലപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തെതന്നെ മറ്റൊന്നായി അവതരിപ്പിക്കുന്നു. വ്യക്തിയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനനുസരിച്ചാണ്‌ ഗുഗിളൈസേഷൻ അനുഭവിക്കുന്നത്‌. തുടർച്ചയായി നോക്കേണ്ടതോ തീർക്കേണ്ടതോ ഒന്നുമില്ല. നാം ഇടയ്ക്ക്‌ വച്ച്‌ ബസ്സിൽ കയറുന്ന ആളാണെന്ന്‌ സങ്കൽപിക്കുക, ഇടയ്ക്ക്‌ വച്ച്‌ ഇറങ്ങിപ്പോകുകയും ചെയ്യാമല്ലോ. ഏതെങ്കിലും സ്റ്റോപ്പിൽ നിന്ന്‌ കയറി മറ്റേതെങ്കിലും സ്റ്റോപ്പിൽ ഇറങ്ങുന്ന യാത്രികനെപ്പോലെയാണ്‌ നാം ഗൂഗിളൈസേഷനിൽ  പങ്കാളിയാകുന്നത്‌. ഇത്‌ നവാദ്വൈതത്തിന്റെ നിർമ്മാണമാണ്‌.
 സെർച്ച്‌ എഞ്ചിന്റെ ബോക്സിൽ ഏതെങ്കിലും വാക്ക്‌ ടൈപ്പ്‌ ചെയ്യുന്നതോടെ, നാം ഗോ‍ാഗിൾവൽക്കരണത്തിനു വിധേയരാവുന്നു. അതുപോലെ, ഏത്‌ വസ്തുവിന്റെ ചിത്രമോ, വിവരണമോ ഗൂഗിൾ  പേജുകളായിവരുന്നതോടെ അവ ഗോ‍ാഗിൾവൽക്കരണത്തിനു വിധേയമാകുന്നു.
ലൈവ്‌
 ഇതിനുമുമ്പൊരിക്കലുമുണ്ടാകാത്ത സാംസ്കാരിക പ്രവണതയാണ്‌ ലൈവ്‌ ഷോകൾ. സംഭവങ്ങളും, വ്യക്തികളും 'ലൈവാ'കുന്നത്‌ ഈ കാലത്തിന്റെ അനേകം പ്രത്യേകതകളുടെ പൊതുചിഹ്നമാണ്‌. കാണുന്നതിലാണ്‌ ആളുകളുടെ വിശ്വാസം. കേൾവിയുടെ മാത്രം കാലം കഴിഞ്ഞു. കാണുമ്പോൾ പുതിയ അറിവുകൾ കിട്ടുന്നു. ഒരാൾ പാടുപാടുന്നത്‌ കാണുന്നത്‌, വെറുതെ കേൾക്കുന്നതിനേക്കാൾ വിജ്ഞാനപ്രദമാണ്‌. എന്നാൽ അത്‌ തത്സമയം കാണുകയാണെങ്കിലോ അറിവ്‌ കൂടുന്നു. ടെലിവിഷൻ ഷോകളിൽ 'ലൈവ്‌' പരിപാടിക്കുള്ള മാർക്കറ്റ്‌ ഒന്നിനും കിട്ടുകയില്ല. ഏത്‌ താരനിശയാണെങ്കിലും, അത്‌ ലൈവായി കാണിക്കാൻ കഴിഞ്ഞാൽ വൻഹിറ്റായിരിക്കും. ലൈവാകുന്നത്‌ സാങ്കേതികവും ശാസ്ത്രീയവും കലാപരവുമായ വിജയമായിരിക്കും. എന്താണ്‌ ഈ ലൈവ്‌? അത്‌ ഒരേസമയം ചരിത്രവും ജീവിതവും ഓർമ്മയുമാണ്‌. ലൈവായി വരുന്ന വ്യക്തിക്ക്‌ ജീവിതമുണ്ട്‌. അയാൾ നമ്മോടൊപ്പം ജീവിക്കുകയാണ്‌. ലൈവ്‌ പ്രോഗ്രാം എന്ന സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തനത്തിന്‌ ഒപ്പം നിന്ന്‌ നാം സാക്ഷിയാകുകയാണ്‌. അത്‌ നമ്മുടെ ലൈവ്പ്രോഗ്രാമാണ്‌. നമ്മുടെകുടെയല്ല; നമ്മുടെ മാത്രമാണ്‌.

 ലൈവാകുന്നില്ലെങ്കിൽ ജീവിക്കുന്നില്ല എന്ന അർത്ഥത്തിൽ, സംഭവങ്ങളായാലും വ്യക്തിയായാലും വിസ്മൃതമാവുകയാണിന്ന്‌. ലൈവ്‌ എന്നതിന്‌, ഒരാൾ ജീവിക്കുന്നതിന്റെ വിലയാണുള്ളത്‌. ആ നിമിഷം കഴിഞ്ഞാൽ അയാൾ ഇന്നലെത്തെ വസ്തുവായിക്കഴിഞ്ഞു. അനുനിമിഷം പുതുതാകുന്ന, വീണ്ടുംജനിക്കുന്ന ലോകത്ത്‌ ഒരാൾക്ക്‌ ഓരോ നിമിഷവും ജീവിക്കുന്നവരെ മാത്രമേ മറ്റുള്ളവർ കാണുന്നുള്ളൂ. ഉപഭോക്തൃലോകത്തിന്റെ മത്സരവും പുതിയ ഉൽപന്നങ്ങളുടെ വരവും എന്തിനെയും ഉൽപന്നാധിഷ്ഠിതമായി കാണാൻ പരിശീലിപ്പിക്കുന്നു. മറ്റുള്ളവരുടെ പക്കലുള്ള വസ്തുക്കളാണ്‌ ഒരാളെ ലൈവാക്കാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നത്‌. പുതിയ ആകർഷക ഉൽപന്നങ്ങൾ സ്വന്തമാക്കുന്നതോടെ പുതിയതരത്തിൽ ലൈവാകും. കുറേക്കൂടി അപ്ഡേറ്റാകും. ഈ ബ്രാൻഡിംഗ്‌ ഇന്ന്‌ ജീവിതത്തിന്റെ എല്ലാ മേഖലകളിലും പടർന്നിരിക്കുന്നു. വാർത്തപോലും ഇന്ന്‌ ഷോപ്പിംഗായി മാറുകയാണ്‌. ടിവിചാനലുകൾ ഷോപ്പിംഗിലെന്നപോലെ ഉപയോഗിക്കാം. അപ്പോൾ ലൈവ്ഷോ എത്രയും താൽപര്യത്തോടെ ആളുകൾ കാണും. കാരണം ഷോപ്പിംഗ്‌ രംഗത്ത്‌ 'ലൈവി'നു വിലയേറുന്നു.
 രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തനത്തിലും ഈ ഷോപ്പിംഗും ലൈവ്‌ അനുഭവവും ഉണ്ടെന്ന്‌ കാണാം. ഒരു രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകൻ പ്രകടനത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതോ പത്രസമ്മേളനം നടത്തുന്നതോ ആയ സംഭവം ലൈവായി കാണിക്കുമ്പോൾ, അതിന്‌ വിനോദമൂല്യവുമുണ്ട്‌. അതിൽ താൽപര്യമില്ലാത്തവരും അത്‌ കാണും. കാരണം അത്‌ ലൈവായി കാണിക്കുന്നതുകൊണ്ടാണ്‌. ആ പ്രശ്നത്തിന്റെ ഉള്ളടക്കം വാർന്നുപോകുകയും 'ലൈവ്‌' എന്ന വർത്തമാനമുഹൂർത്തം ഉയർന്നു നിൽക്കുകയും ചെയ്യും. ലൈവ്‌ പ്രകടനങ്ങൾക്കുള്ള 'ഗാരന്റി' ഒന്നിനുമില്ല. അങ്ങനെ രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകൻ ജീവിക്കുന്നു എന്ന പ്രതിച്ഛായ നേടുകയാണ്‌. അയാളെ, മറ്റുഷോകൾക്കിടയിൽ നിന്ന്‌ പ്രത്യേകപ്രാധാന്യമുള്ളതെന്ന നിലയിൽ തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ ഇത്‌ സഹായിക്കുന്നു. ലൈവ്‌ സത്യാഗ്രഹങ്ങൾ, പ്രകടനങ്ങൾ, പത്രസമ്മേളനങ്ങൾ ആഴത്തിൽ ജീവിക്കുന്നു. എന്നാൽ സംഭവം നടന്നു, മണിക്കൂറുകൾക്ക്‌ ശേഷം കാണിക്കുന്ന വാർത്തകൾ തന്നെ വിശ്വാസയോഗ്യമല്ലാതാവുന്ന കാലമാണിത്‌. വാർത്തകളിൽ കൃത്രിമം കാണിക്കാനും എഡിറ്റുചെയ്യാനും അവസരം ലഭിക്കുന്നതോടെ അതിന്റെ ജീവൻ പോകുന്നു. മണിക്കൂറുകൾ കഴിഞ്ഞ ദൃശ്യങ്ങൾ കാണിക്കുമ്പോൾ, അതിനു ശേഷമുണ്ടായ പലതിന്റെയും പിറകിലേക്ക്‌ അവ തള്ളപ്പെടുകയാണ്‌. ഇന്നത്തെ പ്രേക്ഷകരുടെ മനഃശ്ശാസ്ത്രം രൂപപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്‌ ഉൽപന്നനിർമ്മാതാക്കളും കോർപ്പറേറ്റു സ്ഥാപനങ്ങളുമാണ്‌. ഈ സ്ഥാപനങ്ങൾക്കെല്ലാം വേണ്ടത്‌ പുതിയ കാലാവസ്ഥയും വർത്തമാനകാലവുമാണ്‌. അതുകൊണ്ടാണ്‌ ലൈവ്‌ ടെലികാസ്റ്റിംഗ്‌ ഇന്ന്‌ പ്രധാനപ്പെട്ട സാംസ്കാരിക ഉൽപന്നമായി മാറുന്നത്‌. എപ്പോഴും ലൈവായി മാറുന്നയാൾക്കായിരിക്കും രാഷ്ട്രീയത്തിലായാലും സിനിമയിലായാലും വിപണി ലഭിക്കുക. കാരണം ആളുകൾ ഇന്നലെത്തെ കാര്യങ്ങളെല്ലാം മറക്കുകയാണ്‌. ഓർമ്മ ഭാരമായതിനാൽ, അവർ അന്നന്നത്തെ സംഭവങ്ങളിലാണ്‌ വിശ്വസിക്കുന്നത്‌. ഓർക്കാനെന്തെങ്കിലുമുണ്ടാകണമെങ്കിൽ, ഇന്ന്‌ എന്തെങ്കിലും വേണം. ഇന്നലേകളിലേക്ക്‌ തള്ളിമാറ്റിയതിനെ ഓർക്കാനായി പിന്നോട്ട്‌ പോകാൻ പറ്റാത്തവിധം ആളുകൾ പുതിയ അഭിരുചികളുടെയും വസ്തുക്കളുടെയും തടവറയിലാണ്‌. ഇന്നത്തേതാണ്‌ ഓർമ്മയായി പരിണമിക്കുന്നത്‌. മറവി എന്ന്‌ പറയുന്നത്‌, ഇന്ന്‌ കണ്ട്‌ മറക്കുന്നതാണ്‌. ഓർമ്മകളെതന്നെ തുടച്ചുമാറ്റുന്നതാണ്‌ പുതിയ ഓർമ്മകൾ, വാസ്തവത്തിൽ അതു തന്നെയാണ്‌ മറവി. ഇത്‌ നിരന്തരമായ പ്രവാഹത്തെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.
അചരിത്രവൽക്കരണം
 അചരിത്രവൽക്കരണം എന്ന പദം ഞാൻ പുതുതായി ഉപയോഗിക്കുന്നതാണ്‌. ചരിത്രത്തിലേക്ക്‌ ഒന്നിനെയും പോകാൻ അനുവദിക്കാതെ വർത്തമാനകാലം കൊണ്ടുതന്നെ ഉപയോഗിച്ചു തീർത്ത്‌ വിസ്മൃതമാക്കികളയുന്ന പ്രക്രിയയെ ഞാൻ അചരിത്രവൽക്കരണം എന്ന്‌ വിളിക്കുന്നു.
 ഇന്ന്‌ എത്രയോ സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തകരും തൊഴിലാളികളും പ്രതിഭയുടെ ദാദാക്കളും ജീവിക്കുന്നു. അവരെയൊന്നും ആരും ഓർക്കുന്നില്ല. പ്രതിഭ എന്ന വാക്കു തന്നെ കാലഹരണപ്പെട്ടു. പ്രത്യേക സിദ്ധിയോ അറിവോ ആരുടെ പക്കലുമില്ല. എല്ലാവരും കൈത്തൊഴിൽ വിദഗ്ദ്ധന്മാരാണ്‌. പട്ടാളക്കാർക്ക്‌ പകരം യുദ്ധസാങ്കേതിക വിദഗ്ദ്ധർ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടതുപോലെ കലാകാരന്മാർക്ക്‌ പകരം ഡിസൈനേഴ്സും സ്ക്രിപ്റ്റ്‌ രചയിതാക്കളുമാണിന്നുള്ളത്‌. നോവലോ, കഥയോ കവിതയോ എന്തുമാകട്ടെ, അതെല്ലാം ഇന്ന്‌ സ്ക്രിപ്റ്റാണ്‌. മറ്റൊന്നിനുള്ള അസംസ്കൃതവസ്തുമാത്രം.
 സാംസ്കാരിക സംഘാടനം, അറിവു തൊഴിലാളിയുടെ ഉപജീവനം, ഉള്ളടക്കം ദാദാക്കളുടെ പ്രകടനം എന്നിവയെല്ലാം ഇന്ന്‌ അചരിത്രമാകുകയാണ്‌. അവയൊന്നും ചരിത്രത്തിലില്ല. ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ മാധ്യമങ്ങൾ ഇവരെയൊന്നും വിലവയ്ക്കില്ല. കാരണം അവർ 'ലൈവ'ല്ല. ലൈവല്ലാത്തവരെ മാധ്യമങ്ങൾ വിസ്മൃതിയിലേക്ക്‌ തള്ളിവിടും. ഇക്കൂട്ടർ മരിക്കുമ്പോൾ മാത്രം മാധ്യമങ്ങൾ, അവർ ജീവിച്ചിരുന്നു എന്ന്‌ മാലോകരെ അറിയിക്കും. അസുഖം വരുകയോ, തൊഴിലില്ലാതാവുകയോ ചെയ്താൽ, ഒരു കലാകാരനെന്ന നിലയിൽ ഒരാളുടെ ഏറ്റവും വലിയ ദുരന്തമായിരിക്കും അത്‌. പിന്നെയാരും തിരിഞ്ഞുനോക്കില്ല. സേവനങ്ങളെ നിർദ്ദയം മറന്നുകളയുന്ന ലോകമാണിതെന്ന്‌ അപ്പോൾ മനസ്സിലാകും. സേവനങ്ങളെ വിലകൊടുത്ത്‌ ഉപയോഗിച്ച്‌ വലിച്ചെറിയുന്നതിനപ്പുറത്ത്‌ മറ്റൊരു നന്ദിയും എവിടെയുമില്ല. മാധ്യമങ്ങളാകട്ടെ, വിസ്മൃതമാക്കലിന്റെ ഔദ്യോഗിക പ്രചാരകരാണ്‌. ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ അചരിത്രമാക്കിയാൽ പിന്നെ കാര്യങ്ങൾ എളുപ്പമായി. മരണം പിന്നെയൊരു രണ്ടാം ജന്മമാണ്‌. ശവസംസ്കാരവും അനുസ്മരണവുമാണ്‌ പിന്നെ ജീവിച്ചിരുന്നതിനു തെളിവായി മാധ്യമങ്ങൾ ഉയർത്തിക്കാട്ടുന്നത്‌. അതോടെ അചരിത്രവൽക്കരണം പൂർത്തിയാവുകയാണ്‌.

 അറിവുകൾ അനുനിമിഷം പെരുകുന്ന ലോകത്ത്‌, എല്ലാറ്റിനെയും ഓർക്കുക എന്നത്‌ മൂല്യമല്ലാതായി, ഓർത്താൽ തന്നെ അത്‌ നിന്ദയാകാനും സാധ്യതയുണ്ട്‌. നല്ല രീതിയിലുള്ളതോ, ചീത്തരീതിയിലുള്ളതോ ആയ ഓർമ്മകളെല്ലാം മാധ്യമങ്ങൾ അവരുടെ വിവിധ ഉൽപന്നങ്ങൾക്കിടയിൽ ഷോപ്പിംഗിനായി വയ്ക്കുകയാണല്ലോ. അത്‌ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്ന ഏതൊരാളും അതിൽ വിനോദവും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. അന്യന്റെ വീട്ടിലെ കലഹങ്ങൾ, ലൈംഗിക അപവാദങ്ങൾ, സദാചരപ്രശ്നങ്ങൾ, എല്ലാം ഇന്ന്‌ ലൈവ്ഷോ ആകുന്നത്‌ ഇതിനു തെളിവാണ്‌. ലൈവായി വന്നുപോയിക്കഴിഞ്ഞാൽ അതും അചരിത്രമാകുകയാണ്‌.
 ലൈവ്‌ എന്ന സങ്കൽപം തന്നെ 'ഓപ്പറേഷൻ ജറോനിമോ'യോടെ മാറി. പാകിസ്ഥാനിൽ രാത്രി ഒരു മണിക്ക്‌ അമേരിക്കയുടെ കമാൻഡോകൾ ഹെലിക്കോപ്റ്ററിലെത്തി ബിൻലാദന്റെ വസതി ആക്രമിച്ച്‌ അയാളെ വധിക്കുന്ന രംഗം പ്രസിഡന്റ്‌ ഒബാമയും സഹപ്രവർത്തകരും അമേരിക്കയിൽ തത്സമയം വീഡിയോയിൽ കണ്ടു എന്നുള്ളത്‌ യുദ്ധത്തെ സാങ്കേതികവിദ്യയും കാഴ്ചയുടെ വിഭവവുമാക്കുന്നു. ആക്രമണം ഒരേ സമയം ടെക്നോളജിയും വീഡിയോയുമാണ്‌. ഇതിനുമുമ്പ്‌ ഒരിക്കലുമുണ്ടാകാത്ത അനുഭവമായി, കമാൻഡോ ഓപ്പറേഷൻ മാറി. മുൻകൂട്ടി നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ട, സമയബന്ധിതമായ ഷോയാണ്‌ ആക്രമണം. വീഡിയോയിലെ ദൃശ്യങ്ങൾ ഏതുവിധമാണെന്ന്‌ നോക്കിയാണ്‌ അത്‌ പരസ്യപ്പെടുത്തണോ എന്ന്‌ തീരുമാനിക്കുന്നത്‌. വീഡിയോയിലെ മനുഷ്യദൃശ്യാത്മകതയുടെ തോതനുസരിച്ചാണ്‌ അത്‌ ചരിത്രമാകുന്നത്‌. അല്ലാത്തപക്ഷം, അത്‌ തത്സമയ വീഡിയോ ആയി ഒടുങ്ങുകയാണ്‌. ബിൻലാദൻ വധത്തിന്റെ വീഡിയോ പരസ്യപ്പെടുത്തേണ്ട എന്നാണ്‌ അമേരിക്കയുടെ തീരുമാനം. ഓപ്പറേഷന്റെ രഹസ്യാത്മകത നഷ്ടപ്പെടുമെന്നതുപോലെ, ലാദന്റെ ശരീരം വെടിവച്ച്‌ വികൃതമാക്കി എന്നതും ഇതിനുകാരണമാണ്‌.
 യുദ്ധം ലൈവ്‌ ദൃശ്യമാകുന്നതോടെ, അതിന്റെ നിയമങ്ങളും മാറുകയാണ്‌. അത്‌ ജയിക്കാൻ വേണ്ടിയുള്ള എതിരിടലാകുന്നു. അതിനു വേഗതയേറുന്നു. അത്‌ വളരെ രഹസ്യാത്മകവും സാങ്കേതികവുമാകുന്നു. ഈ പ്രത്യേകതകളെല്ലാം ഒന്നിന്റെ ലൈവാകാനുള്ള യോഗ്യതകളുമാണ്‌. ഈ ലൈവ്‌ അവതരണമാണ്‌ ആധുനിക കാലത്തെ മനുഷ്യാനുഭവത്തിന്റെ മുൻഗണനയും അർത്ഥവും തീരുമാനിക്കുന്നത്‌. യുദ്ധത്തിനും വിനോദമൂല്യമുണ്ടാകുന്നു.

 മറ്റുള്ളവരുടെ ജീവിതത്തിലെ വഴക്കുകളും തകർച്ചകളും അവരെക്കൊണ്ട്‌ തന്നെ പറയിച്ച്‌ കൂടുതലാളുകൾക്ക്‌ വിനോദത്തിനുള്ള ഉപാധിയാക്കുന്ന പരിപാടികൾ നമ്മുടെ ചാനലുകളിൽ കാണാം. വൈവാഹികബന്ധത്തിന്റെ തകർച്ചകളും കോടതിവിചാരണയ്ക്ക്‌ സമാനമായ ചോദ്യങ്ങളും അവയ്ക്കുള്ള മറുപടികളും ഇന്ന്‌ ലൈവ്‌ എന്നപോലെ കാണിക്കുന്നുണ്ട്‌. ഇതിന്റെ കുറേക്കൂടി വിപുലീകൃതമായ വിവരണമാണ്‌ കമാൻഡോ ഓപ്പറേഷനുകളുടെ 'ലൈവി'ൽ നിന്ന്‌ പ്രതീക്ഷിക്കാവുന്നത്‌. കമാൻഡോ ഓപ്പറേഷന്റെ ലൈവ്‌ ചിത്രീകരണത്തിന്റെ ഏതെങ്കിലും കുറേഭാഗങ്ങൾ പിന്നീട്‌ കാണിക്കുമ്പോഴും അന്യരുടെ ദുരിതം വിനോദമായിത്തീരുന്ന വിചിത്രസംഭവം ഉണ്ടാകുന്നു.
നൈമിഷികത
 അഗാധമായ ചരിത്രജ്ഞാനമോ, റഫറൻസുകളോ ഇന്ന്‌ മാധ്യമങ്ങളുടെയോ കലയുടെയോ വിനോദത്തിന്റെയോ പ്രമേയത്തിൽ കടന്നുവരുന്നേയില്ല. വിദഗ്ദ്ധന്മാരുടെ ചർച്ചകൾക്കുപോലും ഇടമില്ലാതായി. ഇന്നിൽ ജീവിക്കുന്നതിനു തടസ്സമാകുന്നമട്ടിലുള്ള ഭാരിച്ച ഓർമ്മകൾക്ക്‌ സ്ഥലമനുവദിക്കാത്ത വിധം, പേടിപ്പെടുത്തുന്ന നൈമിഷികാഭിമുഖ്യമാണ്‌ വളരുന്നത്‌. ഇന്നത്തെ ഷോകൾ ഇന്നത്തേക്ക്‌ മാത്രമാണ്‌. അത്‌ പിന്നെ ആരും അന്വേഷിക്കുന്നില്ല. രണ്ടാമത്‌ പ്രദർശനത്തിനു സാധ്യമല്ലാത്തവിധം ആഖ്യാനങ്ങൾ സ്ഥൂലമാവുകയോ, തീർത്തും നൈമിഷികം എന്നനിലയിൽ വാർത്താ പ്രാധാന്യം നേടുകയോ ചെയ്യുന്നതാണ്‌ ഇതിനു കാരണം. അഞ്ഞൂറ്‌ എപ്പിസോഡുകളായി പടരുന്ന സീരിയലിനു പുനഃസംപ്രേഷണ സാധ്യതയില്ല. കാരണം പുതിയ പരമ്പരകൾ വന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, അഞ്ഞൂറ്‌ എപ്പിസോഡുകൾ വീണ്ടു കാണിക്കുക എന്ന ഭാരിച്ച ബാധ്യത ആരുമേറ്റെടുക്കില്ല. ഒരിക്കൽ അവതരിപ്പിച്ചു പോകുന്ന കലോൽപന്നങ്ങൾ, ഒരു വ്യക്തിക്കോ സ്ഥാപനത്തിനോ പിന്നീട്‌ എടുത്തുപൊക്കാനാവാത്തവിധം ഭാരമേറിയതാകുന്നത്‌, ഈ കാലത്തിന്റെ നൈമിഷികത എന്ന തത്ത്വചിന്തയുടെ ഭാഗമാണ്‌. അതായത്‌ ഒരിക്കൽ നിർമ്മിക്കുന്ന കലയുടെയോ വിനോദത്തിന്റെയോ ഉപാധികൾ പിന്നീട്‌ തിരിച്ചുവരുന്നില്ല. അത്‌ എന്നെന്നേക്കുമായി അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു. ഈ വലിച്ചെറിയൽ ഓരോ നിമിഷത്തിലും ഉണ്ടാകുന്നു.


 ലൈവ്‌ ഷോകൾക്കും തിരിച്ചുവരവില്ല. ഒരു ഫുട്ബോൾ മത്സരം, ഗുസ്തിമത്സരം, ഡാൻസ്പ്രോഗ്രാം, രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികളുടെ ലയനസമ്മേളനം, താരങ്ങളുടെ വിവാഹം എന്നിവ ലൈവായി കാണിക്കുന്നതോടെ അത്‌ അചരിത്രമാകുകയാണ്‌. അത്‌ ഓർമ്മയുടെ ഇരുട്ടുമുറിയിലേക്ക്‌ വലിച്ചെറിയുകയാണ്‌. അതിന്‌ പുനഃസംപ്രേഷണമില്ല. ഒരിക്കൽ മാത്രം അതിനു ലൈവാകാൻ കഴിയും. അത്‌ അതിന്റെ ഓർമ്മയും ജീവിതവും ചരിത്രവുമാണ്‌. ജീവിച്ചിരിക്കെ തന്നെ അത്‌ ഓർമ്മയാണ്‌. മറവിക്കെതിരെ ആ നിമിഷത്തിൽ മാത്രം അതിനു നിലനിൽക്കാം. ഇതാണ്‌ ലൈവിന്റെ തത്ത്വചിന്ത. അസ്തിത്വം നിമിഷത്തിലെ ഓർമ്മയാണ്‌. തത്സമയം ജീവിക്കാനായാൽ, പിന്നെ നിത്യവിസ്മൃതിയാണ്‌ കാത്തിരിക്കുന്നത്‌. ഉപയോഗിച്ച്‌ വലിച്ചെറിയുന്ന ഉപഭോക്തൃ വസ്തുക്കളുടെ വർണ്ണാഭമായ കൂട്ടുകൾപോലെയാണ്‌ മാധ്യമവാർത്തകളും ലൈവ്ഷോകളും കലാ ഉൽപന്നങ്ങളും. അങ്ങനെ സാംസ്കാരികത നിത്യമായ ഒഴിഞ്ഞുപോക്കും നിത്യമായ വരവുമായിത്തീരുകയാണ്‌. ഒന്നിൽ നിന്ന്‌ മറ്റൊന്നിലേക്ക്‌   ഈ നിമിഷംതോറുമുള്ള മാറ്റം നവാദ്വൈതമാണ്‌.

 ഒരിടത്ത്‌ നിരവധി ലൈവ്ഷോകളും ദീർഘിച്ച ആഖ്യാനങ്ങളും വരുന്നു. തൊട്ടടുത്ത നിമിഷം അവ അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു. ഈ പ്രക്രിയയിൽ, മനുഷ്യൻ ലൈവാകാനുള്ള ബദ്ധപ്പാടിലാണ്‌. അവന്റെ ഓട്ടം മുഴുവൻ അതിനാണ്‌. സംസ്കാരത്തിന്റെ ലൈവ്‌ അനുഭവം എന്താണെന്ന്‌ കണ്ടെത്തുന്നതിനൊപ്പം  അവനും ലൈവാകുന്നു.